Ongemerkt schelden kan nu niet meer

Groningen was de eerste Nederlandse gemeente met permanent cameratoezicht.

Nu worden geschreeuw en gekrijs ook geregistreerd.

Donderdagavond acht uur. In de gemeenschappelijke meldkamer van de Groninger politie, ambulance en brandweer bekijkt Aydin, medewerker cameratoezicht, voortdurend de vijf monitoren voor zich. Die monitoren geven live beelden van winkelend publiek dat over de verregende straten in de Groninger binnenstad loopt.

„Ik let vooral op afwijkend gedrag”, licht Aydin toe, die uit veiligheids- en privacyoverwegingen niet met zijn achternaam in de krant wil. Hij is buitengewoon opsporingsambtenaar en volgde een training om „anders” naar mensen te kijken. „Je moet nieuwsgierig naar mensen zijn. Wat gaan ze doen? Iemand die blijft hangen in een steeg kan verdacht zijn.”

Groningen besloot in 1998, toen de landelijke discussie over zinloos geweld speelde, als proef camera’s te plaatsen in de binnenstad. Dit naar aanleiding van een stijging van het aantal geweldsdelicten. In 2000 voerde de stad als eerste gemeente in Nederland permanent cameratoezicht in. Inmiddels hangen er zestien ‘elektronische ogen’. Elf ervan zijn sinds een half jaar op proef uitgerust met microfoons, die signalen van agressie detecteren, zoals gegil, geschreeuw en angstkreten.

Het detectiesysteem is ontwikkeld door het Groningse softwarebedrijf Sound Intelligence. De Groningse politie had de wereldprimeur met het agressiedetectiesysteem. In de meldkamer zelf zijn gesprekken van mensen op straat overigens niet te horen. „Het apparaat is ingesteld op extreme geluiden”, beklemtoont persvoorlichter Sylvia Sanders. Op een apart beeldscherm bij Aydin geven groene stippen aan op welke plekken de microfoons in de stad hangen.

Om half tien klinkt er een soort gong. De detectie heeft een geluidssignaal opgevangen. Het blijkt in de Schoolstraat te zijn. Ogenblikkelijk zoemt Aydin in op de bewuste locatie. „Niks aan de hand”, concludeert hij al snel als hij niets verdacht op de monitor ziet. Aydin spoelt het bandje, dat het geluid een minuut lang opneemt, terug. Het blijkt een brommer met piepende remmen te zijn. Op het beeldscherm tikt hij „niet relevant” in.

De techniek van het geluidsdetectiesysteem verfijnt zich nog steeds, stelt Peter van Hengel, hoofd onderzoek van Sound Intelligence. „Op omgevingsgeluiden als ambulances en blaffende honden slaat het systeem niet meer aan. Ook brommers hebben we eruit gehaald, maar soms schiet er nog wel eens een doorheen.”

Het systeem „let” vooral op menselijk stemgeluid, waarbij een extra spanning op de stemband ontstaat, licht hij toe. „Geen gebral, maar luid geschreeuw.” Sound Intelligence ontwikkelt momenteel voor de NS detectieystemen voor treinen en perrons.

Dankzij de agressiedetectie kan geweld mogelijk in een vroeg stadium worden voorkomen, stelt Aydin. „Agenten kunnen bijvoorbeeld een luidruchtige groep eerder aanspreken. Daardoor wordt de veiligheid op straat vergroot.”’

Van een kleine, portable recorder laat hij enkele opgeslagen beelden zien. In het centrum staan twee mannen tegenover elkaar. „De ene legt uit dat hij per ongeluk in het voorbijgaan de andere raakte”, licht Aydin toe. Hij wijst op een lange man die achter de eerste staat. „Je denkt dat hij er niets mee te maken heeft.” Opeens zien we hem echter uithalen. Hij slaat de man een paar keer op het achterhoofd en als die op straat neervalt, geeft hij hem een schop tegen diens hoofd. Aydin volgde met de camera de dader en dankzij zijn melding kon die door surveillerende agenten worden gearresteerd.

Op een ander beeld zien we een jongen wegrennen door een steeg, op de vlucht voor de politie. „Hij denkt dat hij de politie van zich heeft afgeschud, maar ik volg hem via de monitoren”, vertelt Aydin. „Dat is het mooie van mijn digitale ogen. Ik sein mijn collega's in en vertel waar hij is. Zo kon hij worden aangehouden.”

Dankzij de camera’s kan er meestal ook een exacter signalement van verdachten worden doorgegeven aan agenten. Vaak zoemt Aydin in op de schoenen van een amokmaker. We zien een jongen die een ander een vuistslag geeft en wegrent. Hij zet een petje op en trekt een andere jasje aan. „Maar schoenen houden ze meestal aan.” Cameratoezicht kan voorkomen dat incidenten escaleren, daarvan is Aydin overtuigd. „Als je een schermutseling ziet, kun je er al collega’s heensturen. Zo voorkom je erger.”