Kunstenaars in opstand tegen genadeloze muze

Wees ons genadig. Mexicaanse Hond, onderdeel van theatergroep Orkater. Tekst en regie: Alex van Warmerdam. Tournee t/m 15/6. ***

Ze speelt de muze van drie kunstenaars in de komedie Wees ons genadig, maar Ariane Schluter speelt vooral de genadeloze recensent van die drie mannen; zij slaat ze om de oren met bloemrijke scheldkritieken. Hoewel het publiek de besproken kunst niet krijgt te zien of te horen, ben je geneigd om haar te geloven. Totdat de stemming omslaat, en de mannen zich ineens gebroederlijk tegen de muze keren. Is zij niet gewoon een waardeloze muze?

Met Wees ons genadig schreef Alex van Warmerdam voor het eerst sinds Onnozele kinderen (1986) een toneelstuk dat over kunst gaat. Anders dan zijn andere werk leent het zich makkelijk voor enige bespiegeling.

De vrouw die alleen van uitzonderlijke presterende mannen kan houden, is een raak archetype. De schilder, de dichter en de componist kun je zien als drie afsplitsingen van de multikunstenaar Van Warmerdam. De drie manieren waarop zij op de muze reageren, staan voor de verschillende manieren waarop de kunstenaar op zijn publiek reageert. De schilder (Pierre Bokma) levert zich volledig over aan de smaak van het publiek. De dichter (Aat Ceelen) schrijft er een beroemd gedicht over, omdat hij denkt dat het publiek alleen het bekende wil. De componist (Stefaan Degand) is de enige onafhankelijke kunstenaar, die zich niets aantrekt van de muze, die pal staat voor zijn prelude.

Van Warmerdam goot deze gedachte in een heldere, eenvoudige vertelling vol sprookjeselementen: de jonkvrouw die drie ridders op de proef stelt. Zijn bijna abstracte personages zwerven door een abstracte wereld. Hun dialogen zijn kaal, direct en zeer geestig. Oudgedienden Schluter, Ceelen, Bokma en nieuwkomer Degand beheersen de harde, stellige toon en hoekige timing perfect.

Wees ons genadig is door zijn simpele verhaal wel een kleine voorstelling, die geen mooie spanningsboog of duidelijk einde kent. Het is een schets die te klein is voor een avondvullende voorstelling in de schouwburg.

Maar goed, als ik iets anders had gezeten, iets anders had gegeten, als ik iemand anders was geweest, dan was dit oordeel heel anders geweest. Zoveel toont deze voorstelling over kunstkritiek wel aan. Voor de veiligheid stond er bij de première, vrijdag in Amsterdam, een bord bij de ingang: „Wees ons genadig, pers.”

Info: 020-6060600 en www.orkater.nl