Japan wijzigt historie

Dat Japan ontkent dat ‘troostmeisjes’ werden gedwongen tot prostitutie, staat niet op zichzelf. Japan blijft moeite houden met de verwerking van zijn oorlogsverleden.

Het Japanse ministerie van Onderwijs wil de geschiedenis van de slag op Okinawa herschrijven. Dat gebeurt nadat eerder de verwijzing naar de zogeheten ‘troostmeisjes’ in de Tweede Wereldoorlog uit vrijwel alle Japanse schoolboekjes is geschrapt. Het ministerie heeft nu zeven schoolboekjes laten aanpassen, waarin stond dat burgers op Okinawa onder dwang van het Japanse leger massaal zelfmoord pleegden bij de komst van de Amerikaanse troepen in 1945. Zo werd in het geschiedenisboekje van uitgeverij Sanseido de passage ‘zij werden door het Japanse leger gedwongen tot collectieve zelfmoord’ na ingreep van het ministerie veranderd in ‘in het nauw gedreven pleegden sommigen collectieve zelfmoord’.

Dat Japan moeite heeft met de verwerking van zijn oorlogsverleden – zoals vandaag ook de Amerikaanse publicist Francis Fukuyama betoogt op de opiniepagina van deze krant – blijkt eveneens uit de verering van oorlogsmisdadigers in de Yasukuni-tempel in Tokio. Vorige week werd bekend dat het toenmalige ministerie van Volksgezondheid zich vanaf het einde van de Amerikaanse bezetting van Japan, in 1952, zeer actief heeft ingezet om de oorlogsmisdadigers op te nemen in het pantheon van de tempel.

Naar buiten toe heeft de regering steeds benadrukt dat ze geen invloed heeft op de Yasukuni-tempel omdat deze sinds het eind van de oorlog een onafhankelijke religieuze instelling is. De naoorlogse grondwet gebiedt scheiding van religie en staat. Uit nu openbaar gemaakte bronnen blijkt dat de overheid de informele rehabilitatie van oorlogsmisdadigers heeft aangezwengeld.

De tempel vormt al vele jaren een struikelblok in de relaties tussen Japan en de Aziatische buurlanden. Vooral de jaarlijkse bezoeken van voormalig premier Koizumi verlamden de relaties met China en Zuid-Korea. Een museum bij de tempel verheerlijkt de rol van Japan in de Tweede Wereldoorlog als bevrijder van Azië. In de tempel zelf worden sinds 1978 de door het oorlogstribunaal in Tokio ter dood veroordeelde oorlogsleiders, onder wie premier Hideki Tojo, vereerd als goden.

De reden om de Okinawa-tekst te wijzigen is volgens het ministerie van Onderwijs dat er tegenstrijdige bewijzen zijn. Het gaat vooral om uitspraken van een ex-officier in een rechtszaak. Historici wijzen echter op de vele ooggetuigenverslagen waarin gewag wordt gemaakt van dwang door het leger.

nationalisme: pagina 7