Feng shui vraagt scheve muren

Indonesië is een arm land, althans gemiddeld. Want er is ook een kleine, rijke bovenlaag en die steekt haar licht niet onder de korenmaat: Schöner Wohnen in Jakarta, derde aflevering.

Dit is het eerste deconstructivistische huis van het land. Uit 1992. „Iedereen had het erover, het was controversieel en ik trad overal op”, zegt Sardjono Sani (45). Hij is architect en inmiddels gevierd als dé moderne architect van het land, met een kantoor van zeventig man en opdrachten tot in Dubai en Sjanghai. Een BMW 7 op de oprit naast drie gemiddelde auto’s is een kleine hint naar het succes.

Dat is een heerlijke positie, want normaal gesproken hoort een architect, zoals iedereen trouwens, geheel naar het pijpen van de opdrachtgever te dansen en niet zelf te denken. Sardjono hoeft dat niet meer – hij heeft gezag.

Sardjono en zijn vrouw Ratna (44) hebben smaak. Het hypermoderne huis hangt en staat vol moderne Indonesische kunst en ze kunnen er allebei uren over vertellen. Met kennis van zaken. Als de kunstenaars nog leven dan kennen ze hen persoonlijk. Hoewel door en door Indonesisch, hebben ze allebei ver terug Chinese wortels. En allebei komen ze uit Midden-Java. Zij groeide op in de Hollandse villawijk daar. Oud geld dus. Haar ouders hebben een farmaceutisch bedrijf, zijn vader doet in projecten – onroerend goed.

Allebei studeerden ze in Amerika.

Dit huis was zijn eerste ontwerp, hij tekende het in Santa Monica, Californië. „De functie van architectuur is om het concept te laten spreken.” Hij praat zoals architecten vaker doen: onnavolgbaar, omdat woorden ongeschikt zijn om uit te drukken wat ze bedoelen. Hij bewondert maar twee architecten in de wereld: Le Corbusier en Rem Koolhaas.

Boven, naast een Philippe Starck-achtige badkamer, staat een onderbroken muur, ogenschijnlijk zonder functie en ook niet haaks. De kleur is geel.

Wat doet die muur daar?

De gastheer begint over feng shui – het stelsel van oude Chinese wijsheden over tijd en ruimte. Het idee van een T-kruising van muren brengt ongeluk, want het leidt je niet natuurlijk naar links of naar rechts. Vandaar dat deze muur in het midden niet haaks mag staan. En de kleur ‘geel’ staat voor kracht. Sardjono: „In Java kennen we het ook, het heet hier tusuk saté. Bij elk huis dat ik bouw houd ik hier rekening mee. In China doe ik het ook, opdrachtgevers vragen ook altijd om zo’n scheve muur”. Maar hij is opgeleid in Colorado, eigentijds, modern en westers? Sardjono: „Wij zijn van hier, van mijn moeders kant zaten ze in de landbouw, dicht bij de natuur.”

Uit één van de kamers komen hun twee kinderen, een jongen van 17 en een meisje van 16. Schuchter verontschuldigen ze zich voor hun weekendoutfit. De jongen zit op het Canisius-college, het meisje op het Ursula-college. Twee oude, katholieke scholen – de ene exclusief voor jongens, de andere uitsluitend voor meisjes.

Sardjono en Ratna zijn mensen van de wereld, ze zouden ook in Singapore kunnen wonen waar alles beter is geregeld. Ratna: „Nee, dit is ons land, wij zijn Javanen.” Hij: „Alleen zouden we net als de meeste landen in de buurt hier een dictatuur moeten hebben, democratie werkt hier niet – te veel chaos, te veel rotzooi.”