‘Dit is een brutaal signaal uit de onderwereld’

Na een aanslag op de rechtbank waar het proces-Holleeder zou beginnen, wordt de zaak verplaatst naar de gewone rechtbank. „Mijn cliënt wil juist geen sfeer van gevaar en geweld.”

Bij het rood-witte lint staat een handjevol agenten. Het is zeven uur ’s ochtends. Ze kijken naar de achterkant van de extra beveiligde rechtbank, ‘de bunker’, in Amsterdam- Osdorp, honderd meter verderop. Een paar ruiten op de eerste verdieping van het gebouw zijn kapot. Onderdelen van wat een rolluik was, hangen tegen de gevel. Daaronder lopen mannen in witte pakken. Ze maken foto’s.

De eerste dag van het proces tegen Willem Holleeder begon vannacht met een explosie bij het gebouw waar hij voor de rechter moest verschijnen. Rond drie uur waren er meerdere knallen te horen en bleek de rechtbank aan de achterkant op de eerste verdieping beschadigd te zijn. De omgeving van de bunker werd daarna door de politie afgezet voor sporenonderzoek.

Uren later, om half een vanmiddag, besloot de Amsterdamse hoofdofficier van justitie Leo de Wit dat het proces „uit veiligheidsoverwegingen” verplaatst wordt naar het gewone rechtbankgebouw aan de Parnassusweg in Amsterdam-Zuid.

De agenten bij het lint denken dat er met een granaatwerper vanaf de weg geschoten is. Op de straat tegenover het gebouw ligt een berg autoglas. De agenten moeten daar hard om lachen. „Een sukkel. Door de luchtdruk zijn waarschijnlijk alle ramen in zijn auto gesprongen”, zegt een agent. Of hij had zijn raampje helemaal niet open, grapt zijn collega. „Het blijven natuurlijk criminelen.” Een eitje, grinniken ze. „We hoeven alleen maar op zoek naar een dove crimineel met brandwonden in zijn nek.”

Rond negen uur arriveert Holleeders advocaat Jan-Hein Kuijpers in zijn Porsche. Alles loopt nu anders. Holleeder is er nog niet. „Hij zou al heel vroeg per auto van Vught naar Amsterdam worden gebracht, maar dat kon niet meer. Hij wordt nu per helikopter naar de dichtstbijzijnde landingslocatie gebracht.” Door de aanslag ontstaat er volgens Kuijpers precies wat zijn cliënt niet wil. „De sfeer van gevaar en geweld. Ik sprak Holleeder vanochtend nog en echt, hij is er doodziek van.” Of Holleeder er iets mee te maken heeft? Kuijpers verontwaardigd: „Hij zit hier echt niet op te wachten.”

De aanslag op de rechtbank tekent de gespannen stemming rond het proces tegen Holleeder en zijn medeverdachten. Volgens Petrus van Duyne, hoogleraar strafrecht in Tilburg, is de aanslag op de beveiligde rechtbank in Osdorp een ernstige, maar ook zeer primitieve aanslag op de rechtsstaat. „Blijkbaar wil iemand het signaal geven dat de onderwereld nog niet is uitgeschakeld. Maar dit is zo brutaal dat de daders blijkbaar geen bruggenhoofd in de bovenwereld meer hebben.”

Het gebied rond de ingang van de rechtbank is afgezet met hekken. Een keer in de zoveel tijd is het hier een halve oorlog, zegt Jacob Bardega. Hij werkt in een tandtechnisch laboratorium naast de rechtbank en heeft al veel processen meegemaakt. „De Hakkelaar, noem maar op. En dan is er altijd wat overlast.” Zijn collega Guido Videler schudt zijn hoofd. „Voor zo’n man de hele zaak afzetten. Alsof hij regeert.”

Het proces begon vanochtend met twee vrouwelijke verdachten, Orminda S. en Maike D. – Holleeders ex-vriendin en moeder van zijn zoontje. Zij zitten niet in hechtenis en moeten daarom de laatste dertig meter naar de ingang lopen. Beiden hebben een enorme zonnebril op en verbergen hun gezicht in een sjaal. Hun advocate duwt de cameraploegen opzij. De twee vrouwen maken bezwaar tegen hun dagvaarding die pas op het laatste moment werd uitgevaardigd.

Rond half een wijst de rechtbank het bezwaar af. Dan komt ook de mededeling dat de zaak verder gaat aan de Parnassusweg. Om twee uur zou hoofdverdachte Holleeder daar verschijnen om terecht te staan voor afpersing van vier vastgoedhandelaren. Volgens betrokkenen is de kans groot dat tijdens de vele weken dat het proces duurt justitie ook nog met informatie zal komen over de mogelijke betrokkenheid van Holleeder bij nog onopgeloste liquidaties.