Zorg dat de vijand verblind wordt

Schrijvers van schaakleerboeken beperken zich niet altijd tot de schaaktechniek. Ze geven ook wel eens praktische en psychologische tips en sommigen gaan ver.

Zo bont als Ruy López de Segura maakt niemand het meer. López was een Spaanse priester die in 1561 een van de eerste schaakleerboeken publiceerde: Libro de la invención liberal y arte del juego de Axedrez.

Hij schreef onder meer: „Als u overdag gaat spelen en in de zon, zorg er dan voor dat de vijand de zon in zijn gezicht heeft, zodat die hem verblindt; en als het donker is en er bij kaarslicht wordt gespeeld, zorg dan dat hij dat licht aan zijn rechterhand heeft; dan wordt zijn gezichtsveld verstoord, want de rechterhand die hij naar het bord brengt zal een schaduw geven, zodat hij niet goed ziet waar hij de stukken zet.”

Verder raadde López aan om te schaken als de tegenstander zeer vermoeid was of door smart gekweld werd, of als hij te veel gegeten had. Het was een harde tijd en het begrip ‘fair play’ was nog niet uitgevonden.

Schaaktechnische instructie was in zijn boek ook te vinden en daardoor kennen wij nu de Spaanse opening, die in sommige landen ook wel de Ruy López-opening wordt genoemd.

López was in 1575 betrokken bij iets dat wel eens met grote overdrijving het eerste internationale schaaktoernooi wordt genoemd. Aan het hof van koning Filips II speelden hij en een andere Spaanse schaker, Alfonso Cerón, een aantal partijen tegen de Italianen Leonardo da Cutri en Paolo Boi. De Italianen, die overigens ook onderdanen van Filips waren, wonnen en werden door de koning rijkelijk beloond. Er is zelfs geschreven dat Leonardo’s geboortestad Cutro voor twintig jaar van belastingen werd vrijgesteld,

In de geboortestad van Ruy López, de Spaanse provinciestad Zafra, werd onlangs een internationaal toernooi te zijner ere gehouden. Het werd gewonnen door de Armeniër Gabriel Sargissian, die met de prachtige score van 6,5 uit 7 ver voor bleef op zijn naaste concurrenten Roeslan Ponomariov en Julio Granda Zuniga, die 4 punten scoorden. Na het invitatietoernooi werd in Zafra nog een open rapidtoernooi gespeeld waarin de Spaanse opening verplicht was. Ook dat toernooi werd door Sargissian gewonnen.

Die Granda Zuniga werd vroeger vaak de Peruaanse sinaasappelboer genoemd, wat niet onvriendelijk bedoeld was, eerder bewonderend. Als sinaasappelboer had Granda niet veel tijd voor de openingsstudie, maar toch kon hij zich door zijn grote talent en zijn vaak onnavolgbaar originele stijl meten met de allerbesten.

De schaakstukken lijken het toch van de sinaasappels gewonnen te hebben. Granda is verhuisd naar de Spaanse stad Salamanca. Hij zal meewerken aan de internetschaakschool van Alexei Shirov en verder is er natuurlijk in Spanje op schaakgebied nog van alles te doen. Voor een goede trainingspartner hoeft hij niet ver te zoeken, want oud-wereldkampioen Topalov woont ook in Salamanca.

Krishna Sasikiran - Gabriel Sargissian, Zafra 2007

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Le7 6. Te1 b5 7. Lb3 0-0 8. h3 Lb7 9. d3 Te8 10. c3 h6 11. Pbd2 Lf8 12. a4 Pa5 13. Lc2 c5 14. d4 d6 Subtiel gespeeld. Hij zou zijn volgende actie ook meteen kunnen uitvoeren, maar hij wacht nog even. 15. b3 exd4 Met wits pion op b3 is dit aantrekkelijker dan op de vorige zet. 16. cxd4 d5 17. e5 Pe4 18. Pxe4 Hij neemt zwarts pionoffer aan, maar brengt zich daarmee in moeilijkheden. 18...dxe4 19. Lxe4 Lxe4 20. Txe4 Dd5 21. Te3 Pc6 22. Td3 Ook 22. axb5 axb5 23. Txa8 Txa8 is goed voor zwart. 22...Tad8 23. axb5 axb5 24. Le3 cxd4 25. Pxd4 Dit verliest geforceerd. Een betere kans was 25. Lxd4 Lc5 26. Ta2 Lxd4 (of 26...Pb4 27. Lxc5 Pxd3 28. Ld6 en wit kan vechten) 27. Tad2, al staat zwart beter na 27...Lxf2+. 25...Pxe5 26. Td2 Lb4 27. Tc2 f5 Zwart dreigt een stuk te winnen met 28...f4 en daartegen is geen goede verdediging. Een mooie variant is 28. g3 De4 (dreigt 29...Txd4 gevolgd door 30...Pf3+) 29. Kf1 Pg4 30. hxg4 Dh1+ 31. Ke2 Txe3+ 32. fxe3 Dg2+ 33. Kd3 Txd4+ en mat op de volgende zet. 28. Tc7 Wit probeert het nog met een wanhopige tegenaanval. 28...f4 29. Dh5 fxe3

Zie nu het diagram

Of hij wil of niet, wit moet nu doorgaan met zijn offers. 30. Txg7+ Kxg7 31. Pf5+ Kf6 32. Ta6+ Te6 33. Dxh6+ Kxf5 34. g4+ Hoop doet leven, al is het niet lang meer. Wit hoopt nog op 34...Ke4 35. Dxe3 mat. 34...Pxg4 35. hxg4+ Kxg4 36. Dg7+ Dg5 37. Dxg5+ Kxg5 38. Txe6 exf2+ 39. Kxf2 Td5 Wit gaf op.

Hans Ree schrijft twee keer per week een column op nrc.nl/schaken. Iedere dag een nieuwe schaakopgave op nrc.nl/schaakopgave