Vavo (1)

Vavo (1)

Jan Drentje concludeert terecht dat sinds 1996 volwassenen steeds minder kansen hebben om op ‘latere’ leeftijd nog een vmbo-, havo- of vwo-diploma te halen (W&O, 17 maart). Amsterdam had in 1876 de primeur van de handelsavondschool. Bij de eerste officiële telling in 1907 waren er al 46 scholen en in 1971 zelfs 137 scholen. Bij de invoering van de Mammoetwet (1968) werden de handelsavondscholen omgezet in scholen voor avondmavo/meao, of toegevoegd aan de avondlycea, de naam waaronder een belangrijk deel van het volwassenenonderwijs bekend stond. Na de oorlog waren er avondlycea in vrijwel alle grote steden. De scholen werden bevolkt door leerlingen uit de lagere en lager/middelbare milieus. Eerder hadden zij geen kans op middelbaar onderwijs. In deze jaren bestond er nog geen leeftijdsdiscriminatie. Als 15-jarige kon ik in 1956 zonder problemen aan het toenmalige Amsterdamse avondlyceum Contardo Ferrini beginnen en in 1960 staatsexamen doen.

In 1975 werd in Middenmeer de moedermavo opgericht, een complete onderwijsverrassing. In 1976 waren er al 43 dagscholen voor mavo, vrijwel alleen bezocht door vrouwen, in het leven geroepen door de avondlycea en avondmavo’s. Tot 1996 bezochten jaarlijks meer dan 100.000 leerlingen de 85 dag/avondscholen.

Sinds de invoering van de Wet Educatie Beroepsonderwijs (1996) daalde het aantal leerlingen van 108.000 in 1996 tot 16.000 in 2003 en 13.000 in 2006. Het aantal scholen daalde van 85 in 1983 tot 39 in 2005. Kan het dramatischer? Deze daling kan niet worden verklaard uit culturele ontwikkelingen of de invloed van andere onderwijsmogelijkheden, want die zijn er niet.

Wie zijn de mogelijke leerlingen voor het vavo? Kinderen van laaggeschoolde ouders van autochtone gezinnen en vooral van allochtone gezinnen (gezien de taalproblemen, hebben zij minder kans op een succesvolle schoolloopbaan). Kinderen uit gescheiden of gebroken gezinnen (bij hen ontstaan vaak onderwijsproblemen, velen zullen later een onderbroken opleiding alsnog willen afmaken). Allochtone vrouwen. De altijd bestaande laatbloeiers. De grote groep voortijdige schoolverlaters.

In plaats van financiering via de gemeente, zou het vavo gewoon weer via het Rijk moeten verlopen.

Laat een denktank zich het komende jaar buigen over de kwestie hoe tweede-weg onderwijs zijn maatschappelijke functie weer kan waarmaken.

Adviseur volwasseneneducatie minister Pais, 1978-1982