Te druk voor evolutie

Was Charles Darwin bang om zijn explosieve ideeën over evolutie te publiceren? Welnee, zegt de Britse historicus John van Wyhe van Cambridge University. Dat Darwin meer dan twintig jaar wachtte voor hij zijn ‘On the origin of species’ in 1859 eindelijk uitbracht, kwam eenvoudig doordat hij te druk was met andere zaken, waaronder zijn uitgebreide studie naar de taxonomie van zeepokken en eendenmosselen. Daarnaast speelde ook Darwins slechte gezondheid een rol.

Van Wyhe doet zijn bewering in een wetenschappelijk artikel dat deze week online verscheen in Notes & Records of the Royal Society. Daarmee gaat de historicus in tegen de gangbare opvatting dat Darwin opzag tegen de publicatie van zijn revolutionaire theorie over het ontstaan van soorten.

Zo legt de Amerikaanse wetenschapsjournalist David Quammen in zijn recente biografie van Darwin The reluctant Mr. Darwin nog uit dat de grondlegger van de evolutietheorie enorm worstelde met het naar buiten brengen van zijn ideeën. Lange tijd hield hij ze geheim, en vertrouwde hij ze slechts toe aan zijn notitieboeken. Pas in latere jaren durfde hij zijn gedachtegoed te delen met bevriende wetenschappers, als het ware om te toetsen hoe zij zouden vallen.

In dat licht plaatst Quammen ook Darwins jarenlange studie naar de taxonomie van zeepokken en eendemosselen. Pas toen hij het volledige overzicht had over de diversiteit aan vormen van verschillende soorten binnen deze diergroep, en zag dat zijn theorie over gemeenschappelijke oorsprong inderdaad hout sneed, durfde hij het aan ter perse te gaan.

Maar Van Wyhe gelooft niets van enige publicatieangst bij Darwin. Dat Darwin er zo lang over deed was gewoon zijn manier van werken, voert de historicus aan. Zijn boek over orchideeën verscheen pas dertig jaar nadat zijn onderzoek daarnaar begon en zijn boekje over regenwormen deed er zelfs 42 jaar over om te verschijnen. Hij wilde zijn theorie gewoon grondig onderbouwen, denkt Van Wyhe, omdat hij wel wat oppositie verwachtte. Dat Darwin voor de publicatie van The Origin wat verhullend over evolutie schreef, kan volgens Van Wyhe net zo goed worden opgevat als een poging vooraf niet te veel prijs te geven.