‘Rechters horen niet in de senaat’

Rechters moeten hun functie niet combineren met het lidmaatschap van de Eerste Kamer. Dat staat in de vertrouwelijke ‘concept leidraad toelaatbaarheid nevenfuncties’ die een zware commissie uit de rechtspraak heeft opgesteld. Ook de president van de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege, spreekt zich vandaag in NRC Handelsblad uit tegen de dubbelfunctie van rechter en senator.

Binnen de rechterlijke macht wordt een intensieve discussie gevoerd over nevenfuncties van rechters, onder meer omdat over dit onderwerp een wetsvoorstel in voorbereiding is. Ook is de kwestie urgent geworden na uitspraken van het Europees Hof voor de rechten van de mens. Daarbij werd de nadruk gelegd op het tegengaan van de schijn van partijdigheid.

Het vraagstuk over de dubbelfunctie van rechter en senator is actueel omdat binnenkort de nieuwe senaat wordt gekozen. Daarin zullen twee rechters plaatsnemen: Flora Lagerwerf-Vergunst (ChristenUnie), rechter-commissaris in Rotterdam en Nanneke Quik-Schuijt (SP), kinderrechter en vice-president van de Utrechtse rechtbank. Ook in de huidige Eerste Kamer zit een rechter.

Rechters die Tweede Kamerlid worden, krijgen buitengewoon verlof. Maar in de Eerste Kamer kunnen rechters – omdat het een deeltijdfunctie betreft – de twee banen combineren. Volgens president Davids van de Hoge Raad, zou het beter zijn als hieraan een eind komt. Hij benadrukt dat de rechter als senator een standpunt moet innemen over wetten. „Dan kan de schijn ontstaan: staat deze rechter nog wel onbevangen tegenover het onderwerp waar hij een rechterlijke uitspraak over moet doen. Die schijn moet je vermijden.”

In de Grondwet staat dat leden van de Hoge Raad geen zitting mogen hebben in de Eerste en Tweede Kamer. Maar in de conceptleidraad, opgesteld door vertegenwoordigers uit de NVVR, de beroepsvereniging van de rechterlijke macht en enkele rechtbankpresidenten, wordt aanbevolen dat rechterlijke ambtenaren helemaal geen zitting meer moeten nemen in een vertegenwoordigende politieke functie.

Daarbij gaat het om lidmaatschappen van Eerste en Tweede Kamer, provinciale staten, gemeenteraden en algemene besturen van waterschappen.

rechter: pagina 3