Plaattektoniek

Over plaattektoniek bij verschillende planeten is wel iets meer bekend dan blijkt uit het artikel over plaattektoniek (`Stuk oceaanbodem van 3,8 miljard jaar oud wijst op tektoniek`, W&O 24 maart). Het al dan niet optreden ervan hangt van de grootte en de leeftijd van de planeet af. Door verval van radioactieve elementen wordt elke planeet geheel verhit. Omdat planeten aan hun oppervlak koelen, ontstaat een temperatuursverschil tussen het inwendige en het oppervlak. In een voldoende kleine planeet kan warmte via geleiding van binnen naar buiten getransporteerd worden; dit is het geval voor de Maan en voor Mercurius. In een ietwat grotere planeet is geleiding niet afdoende, en ontstaat vulkanisme: Mars. En in een nog grotere planeet is ook vulkanisme te traag, en ontstaat plaattektoniek: de Aarde. Naarmate een planeet ouder wordt, neemt de verhitting door radioactief verval af, en Mars vertoont inmiddels geen vulkanisme meer. Onzekerheid bestaat alleen voor Venus, die qua grootte tussen de Aarde en Mars in zit. Venus heeft vroeger mogelijk plaattektoniek ondergaan, misschien alleen in de vroege ontwikkeling, misschien meerdere malen in korte periodes.