‘Overheid heeft als taak normen te stellen’

De nieuwe minister van Volksgezondheid heeft al veel kritiek gekregen. „We moeten oppassen dat de overheid altijd degene wordt die de normen handhaaft.”

De minister van Kleinburgerlijke Zaken, werd hij al genoemd. Tweede Kamerleden, zelfs die van coalitiegenoot PvdA, en columnisten reageerden soms lacherig, soms geïrriteerd op de manier waarop de nieuwe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de afgelopen weken het nieuws haalde.

Ab Klink had niet verwacht dat hij zich kennelijk als moraalridder zou profileren, zegt hij op zijn kantoor op het ministerie. Schrapte hij eerder een „erotiserende” campagne voor orgaandonatie en bepleitte hij een versneld rookverbod in cafés, vorige week maakte Klink bekend dat hij in gesprek wil met horecaondernemers en gemeenten over ‘happy hours’ in cafés voor minderjarigen.

Een terugkeer van de moraal in de politiek? Klink, tot voor kort directeur van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA, zegt dat het hem een beetje is overkomen. „Het waren prachtige foto’s, er waren prikkelende beelden gekozen en de bedoelingen waren vast integer. Maar orgaandonatie is een fijngevoelig onderwerp, waar je dat niet zomaar kan doen. Ik heb liever een omstreden besluit dan een omstreden campagne.”

Hoe wist u dat de campagne omstreden zou worden?

„Dat zou zeker zijn gebeurd. Ik heb me gerealiseerd dat ik veel over me heen zou krijgen. Ik vind dat niet leuk, maar ik voel me verplicht terughoudend te zijn bij gevoelige onderwerpen.”

Vervolgens startte u de discussie over een versneld rookverbod en aanscherping van de happy hours. Is het verwijt dan onterecht?

„Het is vervelend, want een aanduiding als kleinburgerlijk moet wel stroken met de feiten. Ik ben niet tegen erotiserende campagnes op zich. En ik ben niet tegen happy hours, ik heb geen zin mensen die voor weinig geld een biertje willen drinken, hun plezier af te pakken. Het gaat me om de minderjarigen. De horeca doet nu aan zelfregulering voor de groep van zestien- tot achttienjarigen, maar uit een onderzoek blijkt dat de happy hours juist jongeren tussen de veertien en zeventien jaar aantrekken.”

Als CDA-ideoloog stelde u dat de overheid er is om morele grenzen te stellen. Gaat u dat ook uitdragen als minister?

„De overheid heeft als taak normen te stellen en de waarden van de rechtstaat uit te dragen. Moraal in de politiek is prima, zolang het gaat om burgerschap. De overheid heeft tot taak uit te dragen wat gemeenschappelijke waarden zijn: oproepen tot tolerantie bijvoorbeeld. Scholen roepen we nu op om aandacht te besteden aan burgerschap. Maar er zijn grenzen. We moeten oppassen dat de overheid altijd degene wordt die de normen handhaaft. In het geval van de happy hours wil ik juist dat de horeca er beter op let, en daar doe ik een beroep op.”

Minister-president Jan Peter Balkenende (CDA) komt voor de zomer met een concreet beleidsprogramma. Maar Klink wacht daar niet op. Volgende week stuurt hij een brief naar de Tweede Kamer waarin hij onder meer uiteenzet wat hij wil verbeteren aan de Zorgverzekeringswet van zijn voorganger Hoogervorst (VVD). Die wet maakte onder meer concurrentie tussen verzekeraars mogelijk.

Klink heeft het over „verdere stappen” om de wet beter te maken. „De positie van de patiënt gaat me vooral aan het hart, die moet beter. Een maand geleden heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg een rapport over veiligheid in ziekenhuizen geschreven. Ik ben daarvan geschrokken. Het is rampzalig als je linker- en rechtervoet bij operaties verwisseld worden, zoals de inspectie heeft beschreven.”

Hoe kunt u het risico daarop verkleinen?

„Het is belangrijk dat de kwaliteit van handelingen inzichtelijk wordt voor patiënten. Die hebben recht op informatie. Ik wil dat complicaties na een operatie beter geregistreerd worden. Nu gebeurt dat nog te vrijblijvend. Daar zijn protocollen voor nodig. De informatie over ziekenhuizen moet bovendien compleet inzichtelijk worden voor patiënten. Daar is onder patiënten een enorme behoefte aan. Als je aan je blindedarm geopereerd wordt, wil je weten welk ziekenhuis die operatie vaker uitvoert en waar het wel eens mis is gegaan. Patiënten vragen dat niet snel uit zichzelf, omdat ze het gevoel hebben dat ze dan een arts diskwalificeren. Straks kiezen patiënten voor de medisch specialist of het ziekenhuis met de minste complicaties.”

De rechten van patiënten komen beter in de wet. Klink overweegt een Zorgconsumentenwet in te voeren. Klink: „De positie van de patiënt moet beter in de wet verankerd worden, en in zo’n wet kan het recht op informatie worden vastgelegd.”

In het nieuwe zorgstelsel moest op de prijs geconcurreerd worden. Breekt u met de filosofie van uw liberale voorganger?

„We moeten een stap verder. Ik wil concurrentie op kwaliteit. Ik heb liever dat de concurrentie draait om de vraag wie het beste ziekenhuis is, op welk terrein dan ook. Ik denk dat goede kwaliteit uiteindelijk ook het meest kosteneffectief is. Als je geen complicaties hebt, hoef je geen dure extra behandelingen te doen, of revalidaties.”

Ziekenhuizen zullen het minder leuk vinden dat alle missers openbaar worden.

„Als alle informatie openbaar is, zullen we vast wel eens schrikken. Maar openbaarheid is een voorwaarde om de positie van de patiënt te verbeteren. Het is niet de bedoeling de ziekenhuizen te diskwalificeren, maar om hen te laten zien waar het beter kan.”