Op de loop voor het lot

Waarom Elizabeth Edwards weigert dood te gaan.

Ook Rosa, schoonmaakster van beroep en de Engelse taal nauwelijks machtig, wist er een dag later alles van:

„You hear?”

„What?”

„Elizabeth. O, o.”

Zij kijkt alleen naar Spaanstalige televisie. Ik had het verhaal net, ja ook wel aangedaan, in de krant gelezen. We vonden elkaar weer eens helemaal in ons knusse immigrantenlingo:

„I know. Brrr!”

„So bad!”

„Very, very!”

„But great too!”

„Ai, ai!”

Iedereen in Washington spreekt over haar: Elizabeth Edwards, de vrouw van senator John Edwards, die na Hillary Clinton en Barack Obama de derde Democratische kandidaat voor het presidentschap is. Tijdens een persconferentie maakten John en Elizabeth Edwards vorige week bekend dat borstkanker die bestreden leek, bij haar is teruggekeerd. Ze ontdekten uitzaaiingen in haar botten, waarschijnlijk ook in een long, fase vier noemen de dokters het, ongeneeslijk. Zegt Elizabeth Edwards: „I feel terriffic!”

Wat het echtpaar voor alles bekend wilde maken, is dat Elizabeth weigert al dood te gaan. John blijft in de race. Elizabeth gaat niet thuis zitten, doet zelfs geen enkel stapje terug. Zij blijft beschikbaar voor alle reizen, toespraken, fundraisers en interviews die bij een slopende verkiezingscampagne horen. Hoe kan uitgerekend zij anders?

Ziekte is hier niet iets dat zich nu eenmaal aandient en waaraan je je dan overgeeft, een zaak van je lot. Het lot, dat is iets voor Europeanen en andere slachtofferdenkers. Amerikanen zijn survivors – hier noemen zelfs gescheiden echtelieden zich ‘divorce-survivor’. Wie zich niet jaarlijks van onder tot boven laat doorlichten in een medische check-up, is gek. Wie niet aan griepprikken begint – het is heel gewoon ze al aan baby’s te geven, is onverantwoordelijk of ten minste dom. Angst voor de onberekenbare kant van ziektes wordt weggewerkt via een obsessie met optimisme, artsen, vitaminepreparaten, lichamelijke oefening en hygiëne.

Veel Amerikanen geloven echt dat bacteriën niet bij de wereld horen, maar moeten worden afgeschaft. Nieuwe antibacteriële snufjes stromen de markt op, zoals de Personal Air Purifier, een kokertje dat je om je nek hangt en dat, nou ja, rondzwevende bacteriën zou moeten doden.

Ik heb al afgeleerd „hand voor je mond” tegen mijn kinderen te zeggen als ze hoesten. Te verwarrend, want op school vinden ze dat vies. Daar moeten kinderen hun arm tegen hun mond drukken – de bacillen op hun hand zouden eens op andere kinderen of speelgoed terecht kunnen komen. Een ingezondenbrievenschrijver stelde in The Washington Post om vergelijkbare redenen voor om het uitblazen van verjaardagskaarsjes op taarten te verbieden.

Toen laatst een pittige, maar gewone keelontsteking in de klas van mijn zoon heerste, gingen de ouders door het lint. Gedetailleerde e-mails over ieders ziekteverloop stroomden ongevraagd binnen. A. had in het ouderlijk bed gebraakt! J. huilde steeds! En C. had een gezwollen nekje! De moeder van L. kwam gedecideerd het klaslokaal ontsmetten. En o mi god, had iemand er aan gedacht de zorgeloze S., de leraar, naar de dokter te sturen? Niet dat hij ziek was. Maar hij zou het kunnen worden.

John en Elizabeth Edwards kregen hun huidige leven niet cadeau. Johns vader werkte in een textielfabriek, zijn moeder bij de post. Hij was de eerste die kon studeren. Rijk werd John Edwards, vermeldt de anderhalve cynicus die op dit moment nog over is, door nota bene artsen voor het gerecht te slepen in malpractice-zaken

Hun doodsstrijd begon al elf jaar geleden. Toen kwam zoon Wade van zestien om bij een auto-ongeluk. John en Elizabeth Edwards moeten op dat moment hebben besloten het hoofd voor de dood nooit te buigen. Ze hadden nog een dochter, maar nieuwe kinderen moesten er komen. Elizabeth was al 48 toen ze nog een dochter kreeg en 50 toen ze haar tweede zoon baarde. Emma Claire en Jack zijn nu acht en zes jaar oud.

De borstkanker openbaarde zich voor het eerst in 2004, de dag nadat hij als runner-up van John Kerry de presidentsverkiezingen verloor. En werd bestreden. Nu de uitzaaiingen.

John Edwards still runs for president, schrijven de kranten bewonderend. Katie Couric mocht het echtpaar voor CBS interviewen. „Sommigen menen dat u dit in de verkiezingen kunt kapitaliseren”, durfde Kouric maar net te vragen. „Stem niet uit medelijden”, was het antwoord.

Die „sommigen” van Kouric zijn in het openbaar afwezig. Men is sprakeloos van ontzag voor een kansloos echtpaar. Voor hun distinctie, hun opgeruimde toon. En geen spoor van larmoyant zijn, wat in dit land hoe dan ook een prestatie is. „Run, Elizabeth, run!”, schreef een columnist. Die dubbelzinnige woordkeus geeft aardig weer hoe Amerikanen zich tot hun lot verhouden: ze zijn er permanent voor op de loop. En transformeren al vluchtend tot helden.