Valencia koppelt kunst aan snelheid

Voor de 18de aflevering van de jaarlijkse expositie van het IVAM in Valencia gingen drie curatoren aan de slag met het thema snelheid. Het resultaat: een pretentieuze grabbelton.

Snelheid, dat leek Consuelo Císcar, directrice van het Valenciaanse museum voor moderne kunst IVAM, een goed thema voor drie tentoonstellingen. Valencia is vanaf april het toneel van de 32ste America’s Cup, een van ’s werelds grootste zeilwedstrijden. Aanleiding voor een eigen feestje van het IVAM. Samen met de Spaanse regisseur Bigas Luna werd het thema van de exposities uitgedacht.

Sport en kunst is een combinatie die makkelijk ontaardt in lelijkheid. Dus kregen de drie curatoren van Speed#1, Speed#2 en Speed#3 de opdracht zich ver te houden van de zeilsport. „Het gaat om het concept van de artistieke snelheid”, aldus Císcar. Drie snelheden gekoppeld aan drie tijdperken: die van de ‘kunst geconditioneerd door natuurlijke omstandigheden’, ‘kunst als onderdeel van de industriële revolutie en het vooruitgangsgeloof’ en ‘kunst bepaald door de snelheid in een postindustriële digitale wereld’.

Spanjes oude kunstpaus Francisco Calvo Serraller richtte de eerste tentoonstelling in, Marga Paz deed Speed#2 en de Amerikaan Dan Cameron tekende voor Speed #3. De curatoren kregen de ruimte om hun eigen gang te gaan. Het resultaat is een drieluik van nogal uiteenlopende kunstbeoefening waar een honderdtal, meest hedendaagse kunstenaars aan bijdroegen. Te zien zijn werken van Miquel Barceló, Lucio Fontana, Hans Hartung, Per Kierkeby, Eva Looz, Gabriel Orozco, Perejaume, Antonio Saura, Richard Serra, Adolf Schlosser, José María Sicilia, Antoni Tapies, Eduardo Arroyo, Jean Dubufett, Marcel Duchamp, Juan Genovés, Keiji Kawashima en Vladimir Tatlin.

„Het thema is zo breed dat je er nog een paar exposities aan zou kunnen wijden”, erkent Marga Paz. In plaats van een overzichtstentoonstelling werd het derhalve vooral een persoonlijke keuze uit de grabbelton. In het geval van Speed #2 (De snelheid van de machines) ligt de nadruk op collages van Russische futuristen en constructivisten als Rodchenko. Speed #1 (snelheid zonder beweging) zoekt het vooral in het gebruik van natuurlijke materialen of afbeeldingen van de natuur. Bij de bol van 3.333 rode rozen van de artiest James Lee Byars is het verband vrij snel gelegd. Anderzijds kan men ook plotseling een schilderij van Antonio Saura uit de eigen IVAM-collectie aantreffen. Een prettige verrassing waarvan het echter onduidelijk is wat het van doen heeft met de thematiek.

Speed #3 (Tegen de klok) zoekt het vooral in videopresentaties, die in de grijze, grondig verbouwde expositieruimte zijn geplaatst. Het vastleggen van vuurwerkexplosies door de Chinese artiest Cai Guo-Qiang zal het ongetwijfeld goed doen in Valencia, dat met het voorjaarsfeest van de Fallas op dat gebied een naam hoog heeft te houden. Het documentaire werk van de Koreaan Kimsojaar registreert de reacties op een oosterse vrouw die stilstaat op een drukke wandelroute in Mexico, Kairo, Londen en Lagos.

Dan Cameron, curator van het New Museum of Contemporary Art in New York, heeft met zijn keuzes naar eigen zeggen een droom weten te realiseren, maar geeft eerlijk toe dat de boodschap die hij wil overbrengen minder duidelijk is. Na het idealisme en het vooruitgangsgeloof van de industriële kunst is snelheid en verandering niet langer een concept dat per definitie optimistisch tegemoet wordt getreden, zoveel is volgens de curator wel duidelijk. „Mijn artiesten helpen iets te verklaren over een wereld waar we de greep op verloren lijken te hebben”, aldus Cameron. Zijn keuze moet volgens hem vooral gezien worden als een feest voor de zintuigen. Wie de hoogdravende pretenties negeert, ziet drie exposities met veel sterk uiteenlopende hedendaagse kunstwerken. Het kan niet anders of voor iedereen valt er wel iets bijzonders te genieten.

Speed #1, #2, #3. Tot 17 juni in het museum voor moderne kunst van Valencia IVAM. Inl.: www.ivam.es