Steinmeier pleit zichzelf vrij inzake ‘Bremer Talibaan’

De Duitse overheid heeft juist gehandeld door zich niet in te spannen voor de vrijlating en terugkeer van een van terrorisme verdachte Turk die vier jaar ten onrechte op Guantánamo Bay werd vastgehouden. Minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier, zei dit gisteren voor een parlementaire onderzoekscommissie.

De minister noemde de lotgevallen van de man weliswaar „betreurenswaardig”, maar vond excuses niet op zijn plaats omdat de overheid geen fouten heeft gemaakt.

Steinmeier (SPD) was jarenlang als stafchef onder kanselier Schröder verantwoordelijk voor de coördinatie van de Duitse veiligheidsdiensten. Voor de onderzoekscommissie legde hij gisteren verantwoording af over het feit dat Duitsland de terugkeer van Murat Kurnaz, bekend als de „Bremer Talibaan”, jarenlang heeft getraineerd omdat de autoriteiten hem zagen als een veiligheidsrisico .

De kwestie achtervolgt de minister al maanden, maar blijft hoogstwaarschijnlijk zonder politieke gevolgen.

Kurnaz werd kort na 11 september 2001 in Pakistan gearresteerd. Veiligheidsdiensten vermoeden dat hij op weg was naar Afghanistan om zich aan te sluiten bij de Talibaan. Zelf zei hij dat hij in Pakistan naar een koranschool wilde. Er waren weliswaar aanwijzingen dat de man sympathie koesterde voor het islamitische terrorisme, maar al snel werd in Guantánamo geconstateerd dat hij zich nergens schuldig aan had gemaakt.

In oktober 2002 besloten de directeuren van de Duitse veiligheidsdiensten, tijdens een vergadering onder leiding van Steinmeier, dat Kurnaz niet naar Duitsland mocht terugkeren als de Amerikanen hem zouden vrijlaten. De Duitse autoriteiten zagen in hem nog steeds een bedreiging voor de openbare orde en vonden het logischer dat hij naar Turkije zou gaan. Kurnaz werd in Bremen geboren, maar heeft alleen een Turks paspoort. De veiligheidsdiensten waren in die dagen bijzonder alert omdat een deel van de terroristen van 11 september jaren in Hamburg had gewoond.

Steinmeier rechtvaardigde de besluitvorming door te wijzen op het veiligheidsrisico dat volgens de geheime diensten met Kurnaz was verbonden. Uitgangspunt was altijd geweest om een zo groot mogelijke veiligheid te garanderen zonder de grenzen van de rechtsstaat te overschrijden. „We hielden ons aan dat uitgangspunt, ook in het geval Kurnaz”, zei Steinmeier gisteren. Volgens de oppositie heeft Duitsland de mensenrechten van Kurnaz geschonden door zich niet in te spannen voor zijn vrijlating. Maar volgens Steinmeier is dat een „absurde samenzweringstheorie”.

De Berlijnse krant Der Tagesspiegel hekelde de kille efficiency die de Duitse staat aan de dag heeft gelegd. Een redacteur van opinieweekblad Der Spiegel vond het onverteerbaar dat Steinmeier geen excuses heeft aangeboden.