‘De werkelijkheid verandert, een partij ook’

De Euroscepsis van de SP is nu gemeengoed in de Tweede Kamer, constateert SP’er Harry van Bommel. En ook in andere zaken is de SP niet langer radicaal.

„Wij zijn niet van ons standpunt geweken, de anderen hebben een draai gemaakt”, vindt Harry van Bommel, buitenlandwoordvoerder van de SP in de Tweede Kamer. „In die zin begrijp ik dat anderen ons hebben gefeliciteerd met onze overwinning in de discussie over Europa.”

Toen de SP zich in 2005 keerde tegen de Europese Grondwet, omdat die een stap op weg zou zijn naar een ‘Europese superstaat’, „werden we daarom nog gehoond”, aldus Van Bommel. Maar nu, constateert hij, zijn zulke ideeën gemeengoed in de Tweede Kamer, behalve bij D66 en GroenLinks. „Euroscepsis hoeft dus geen vies woord meer te zijn.”

Is het niet vreemd dat een partij die zich aan een uiterste van het politieke spectrum bevond, voor de consensus zorgt? Is de SP nog wel een radicale partij?

„Ik ben al 21 jaar lid van de SP, en heb alle geledingen doorlopen. We hebben vorig jaar bij het schrijven van ons verkiezingsprogramma besloten dat het vier jaar mee moest gaan, en dat het ook te realiseren moest zijn. In die lijn passen geen hoogdravende voorstellen als een gekozen staatshoofd, of uittreden van Nederland uit de NAVO. Dat zijn overblijfselen uit het oude linkse politieke discours.”

In de geschiedenis van de arbeidersbeweging heette dat ‘revisionisme’ – je revolutionaire pretenties opgeven om het parlementaire spel mee te kunnen spelen.

„Die overgang heeft in de SP al begin jaren negentig plaatsgevonden. Natuurlijk is er een tijd geweest waarin de SP revolutionaire ideeën koesterde: nationalisatie van de productiemiddelen, strikte inkomenspolitiek met beperking van de inkomensverschillen. Maar het zou niet goed zijn als een politieke partij statisch is en geen veranderingen toelaat. De werkelijkheid verandert.”

Hoe staat het met typisch linkse buitenlands-politieke punten? Moet Nederland nog uit de NAVO?

„De NAVO is een agressieve organisatie die wereldwijd opereert en afwijkt van zijn oude defensieve taak. Wij willen dat anders, maar Nederland kan alleen maar deelnemen aan het debat over de taken van de NAVO, als Nederland er ook lid van is. Nederland levert aan dat debat trouwens nu nog maar nauwelijks een bijdrage.”

Moeten Nederlandse militairen zo snel mogelijk weg uit Afghanistan?

„Nederland moet in Afghanistan een andere agenda hanteren dan de contraproductieve van nu, die in feite de agenda van de Amerikanen is. Zo snel als verantwoord is, moeten de Nederlandse troepen terug uit dat land. Het is verstandiger wanneer we, ook financieel, meer een bijdrage gaan leveren aan de opleiding van het Afghaanse leger en de Afghaanse politie.”

Moet Nederland een Palestijnse staat erkennen?

„Daarover publiceren we net vandaag een rapport: Het beloofde land, het beroofde land. We bepleiten onder andere dat de Nederlandse regering de democratisch gekozen Palestijnse regering erkent als legitieme onderhandelingspartner. Maar de eisen die aan de Palestijnen en Hamas gesteld worden, dienen ook voor Israël te gelden.”

Moet er een parlementair onderzoek komen naar de totstandkoming van de Nederlandse politieke steun aan de inval in Irak in 2003?

„Ik begrijp niet hoe het heeft kunnen komen tot een machtsgreep van de coalitiepartijen, waarbij aan de parlementariërs van de PvdA het recht is ontnomen om voor een parlementair onderzoek in deze zaak te stemmen. Het is een gotspe dat dit bij de kabinetsformatie is afgesproken, zonder dat dit aan de Kamer is gemeld omdat dat geen gebruik zou zijn. Het is een schande. Het Nederlandse volk mág kennelijk niet weten hoe die politieke steun tot stand is gekomen.

„Wij zijn bezig met een handtekeningenactie, ‘eis een onafhankelijk onderzoek’, opdat er volledige opening van zaken komt. De bedoeling is om, als straks in juni de nieuwe Eerste Kamer aantreedt, waar de parlementariërs zelfstandig tot een parlementair onderzoek kunnen besluiten, minstens honderdduizend handtekeningen te hebben. Ik heb er alle vertrouwen in dat dat gaat lukken. Als je het mij vraagt ligt het hier net zo als ten tijde van de Europese Grondwet: de samenleving vindt in grote meerderheid het één, maar een Kamermeerderheid vindt iets volledig tegengestelds.”

U klinkt niet als een ‘radikalinski’.

„Ik vind dat mensen die een radicaal stempel willen in de buitenlandse politiek, door de SP op hun wenken worden bediend.”

Het lijkt meer op de linkervleugel van de Partij van de Arbeid.

„Toen je daar nog wel eens iets van hoorde, misschien ja.”