Tegels voor de operatiekamer

Cas van Kleef (18) reist voor Spunk en Move Your World door Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Hij krijgt € 50 per dag en moet daarmee niet alleen zichzelf maar ook mensen in zijn omgeving redden.

„Bavianen, bavianen!” Hoera, na drie weken Tanzania de eerste wilde dieren. Echte apen, bij de ingangspoort van de Ngorongorokrater. Meteen het raampje dicht, dat weet ik nog van de Apenheul. Ik ben op weg naar een klein ziekenhuisje op de grens van de Serengeti en de Ngorongorokrater, en zit ik helemaal ingebouwd tussen tassen.

Florian (20) lacht naar me: „Het is nog maar twee uur. Of zes, het ligt eraan hoe de wegen zijn.” Florian heeft zijn ouders al zeventien maanden niet gezien. Hij wilde weg uit zijn dorp in Duitsland, en vertrok voor een jaar naar Ethiopië om Engels en computerlessen te geven. Nu werkt hij al een half jaar in dit ziekenhuisje in Endulen samen met Maria, een Duitse vrijwilligster. Ik kom een weekje helpen. Maria en hij hebben geen medische opleiding, en ik kan me niet voorstellen dat ze lichaamsdelen mogen amputeren. Hoe maken zij zich dan nuttig in een ziekenhuis? En wat zou ik kunnen doen?

Onderweg zie ik veel eenzame figuren in rode doeken gewikkeld. Ze zijn lang, dragen een stok op hun schouders, en hebben grote gaten in hun oorlellen, Flo: „De Masai. Een apart volkje. Ze hoeden koeien en geiten, en leven van vlees, melk en bloed. Het grootste gedeelte van onze patiënten bestaat uit Masai, maar ze hebben hun eigen ideeën over wat goed is. Masai vinden dikte een teken van gezondheid, dus proppen ze baby’s vaak vol met een soort kruidenboter. Veel baby’s kunnen dat niet hebben en kotsen het weer uit. Als antwoord daarop krijgen ze vaak nog meer boter. Soms overlijden ze. Ik heb er een dagtaak aan om uit te leggen waarom dit niet goed is, maar de Masai zijn koppig. Ze doen het al honderden jaren zo. Er is geen warm water, de generator werkt acht uur per dag, en dat daar zijn infuusdraden, die gebruiken we als waslijn.”

Flo laat me het personeelshuisje zien waar hij samen met Maria woont. Het ziekenhuiscomplex bestaat uit losse gebouwtjes, verbonden door betonnen paden. We lopen langs een watertoren. Flo: „Die lekte al weken, en zorgde ervoor dat er een klein modderriviertje door het ziekenhuis liep. Ik vroeg of ik ’m mocht repareren, en met een klein beetje cement was het zo gepiept. Ik weet niet waarom ze daar niet eerder aan hadden gedacht. Ah, dit is het laboratorium.” Het lijkt in de verste verte niet op de laboratoria die ik van de dermatologisch geteste gezichtscrèmes ken. Het is een muf ruikende kamer. Ik zeg dat ik het niet echt schoon vind voor een laboratorium. Hij barst in lachen uit. „Je had het moeten zien toen ik hier kwam. Ik deed de kastjes open en de hele inhoud viel eruit. Honderden beschimmelde buisjes, een paar slakken en een slang.” „Een slang?” „Ja, een kleintje maar. Ik heb ’m met mijn schoen doodgetrapt. Ik ben daarna als een razende gaan schoonmaken en opruimen. Met de buisjes ging ik toen naar de laborant: „Kunnen deze niet weggegooid worden?” „Nee, want die kunnen we nog gebruiken.” „Maar waarom worden ze dan niet gebruikt?” „Omdat ze te oud zijn.” Ik heb ze toen zelf maar weggegooid. Flo loopt door. „Ah, hier is de operatiekamer. Daar hebben we jouw tegels voor nodig.”

Ik had van tevoren aan Flo gevraagd of hij ergens geld voor nodig had. Hij wilde graag tegels. Ik had geen idee waarvoor. Flo: „Alles wordt in deze operatiekamer gedaan. Leeuwenaanvallen, buffelaanvallen, speeraanvallen.” Speeraanvallen? Ik zag wel dat veel Masai met speren rondlopen, maar ik dacht dat dat voor de sier was. Flo: „Nee hoor, ze willen nog weleens een conflictje uitvechten met hun speren. Of ze zijn dronken. Maar zoals je ziet zijn er geen tegels op de muur en vloer. Bloed en pus spoot tegen de muren en dat bleef jaren zitten. Laatst hadden we een man die door een olifant was aangevallen, het bloed gutste de operatiekamer uit. Ik heb toen besloten om de operatiekamer te verbouwen. Er was niet eens geldgebrek, maar men kwam niet op het idee.”

Zie voor details: www.spunk.nl; Cas van Kleef reist met medefinanciering van Move Your World.