Rakettenschild is geen provocatie

In zijn artikel ‘Europa sluit weer zijn ogen bij nieuwe wapenwedloop’ (Opiniepagina, 23 maart) levert J.H. Sampiemon felle kritiek op het Amerikaanse plan voor een rakettenschild. Zijn belangrijkste reden is dat het Rusland onnodig provoceert, waarbij hij wel aantekent dat het schild niet als provocatie bedoeld hoeft te zijn.

De feiten. We spreken over een schild van welgeteld tien afweerraketten. Op de meer dan duizend kernraketten die Rusland in zijn bezit heeft, is zo’n schild weinig effectief. Bij een 100 procent score zou minder dan 1 procent onderschept kunnen worden. Bovendien, wanneer Russische raketten onderschept moeten worden, dan kan dat niet vanuit Polen, waar de afweerraketten gestationeerd worden, omdat deze dan nog niet in de goede baan zitten. Toch wordt in Moskou moord en brand geschreeuwd.

Sampiemon lijkt het volgende te zeggen. Het is misschien niet Amerika’s bedoeling Rusland te provoceren, maar dat gebeurt wel en daarom moeten we er maar van afzien. Daarmee gaat hij er dus impliciet vanuit dat Moskous interpretatie van het schild als een tegen Rusland gerichte actie oprecht is. Kom nou! In Moskou weet men heel goed dat het schild niets uitricht tegen de Russische raketten

Bovendien hebben de Verenigde Staten het plan van tevoren al uitvoerig met Rusland besproken en daarbij de intenties duidelijk gemaakt. Het ligt dus veel meer voor de hand te veronderstellen dat Moskou heel goed weet dat het voor de Russische veiligheid geen kwestie van betekenis is, maar dat het thema zich uitstekend leent om verdeeldheid in Europa en in de trans-Atlantische betrekkingen te zaaien. En het moet gezegd, Poetin is hier aardig in geslaagd.

Ook de gewaardeerde columnist Sampiemon gelooft hem. En wat is zijn advies? „Ongelimiteerde consultatie met alle betrokkenen.” Met andere woorden: consultaties waar geen einde aan komt. Een advies dat in zekere zin heel goed bij Europa past. En dat geldt voor alle acties die ook gevolgen hebben voor derde partijen. Dus welbeschouwd voor elke aanschaf van militair materieel. Een vrijbrief voor het onbeperkt trekken van de vetokaart, omdat alles geïnterpreteerd kan worden als een actie die de status quo verstoort. Hoe kun je je eigen handen nog meer binden?

De vraag blijft waarom er vooral de neiging is boos te worden op de VS en niet op Moskou, wanneer daar bewust desinformatie wordt verspreid? Waarom zou het schild tot een nieuwe wapenwedloop moeten leiden? Wat is de dwingende logica voor Moskou hier met meer wapens op te reageren? En vooral: waarom wordt Moskous logica klakkeloos gevolgd, terwijl Sampiemon zelf tussen de regels door aangeeft dat deze onzin is?

Ik houd geen pleidooi voor het schild. Er zijn genoeg redenen aan te voeren waarom het systeem wel erg veel (Amerikaans geld) kost in verhouding tot de gebrekkige veiligheid die het biedt tot de dreiging die potentieel van landen als Iran voor Europa kan uitgaan. Maar kom dan met Europese alternatieven hoe met deze dreiging om te gaan en laat je niet voor het karretje van Poetin spannen. Daarover echter geen woord.

Sampiemon trekt uit de affaire de conclusie dat de tijden voorbij zijn dat Europa zijn verzekeringspolis in een Washingtonse kluis had liggen. Daarover wordt in Polen, Tsjechië, Slowakije, Estland, Letland, Litouwen, Bulgarije, Roemenië, Hongarije en nog een aantal landen anders over gedacht. Deze landen behoren ook tot Europa.

En of men in de West-Europese landen, bijvoorbeeld in Duitsland, bereid is de defensiebudgetten aanzienlijk te verhogen om onze eigen veiligheid te regelen, daarover kunnen we kort zijn.

Prof. dr. Ton Nijhuis is wetenschappelijk directeur van het Duitsland Instituut te Amsterdam.

Het stuk van J.H. Sampiemon is na te lezen op www.nrc.nl/opinie