‘Onze hele Nederlandse identiteit gaat verloren’

De vijftigjarige EU maakt zich op voor een nieuwe versie van de Grondwet. In Nederland houdt de Kamer vier hoorzittingen. „Geen referendum (houden) zou een ernstige bruuskering van de burger betekenen.”

Paul Benschop (25), student: „De rekening van de vrije markt in Europa wordt bij de gewone man neergelegd. Die zogenaamde Europese welvaart komt in ieder geval niet in de zakken van Jan met de pet op terecht, die krijgt er alleen maar een hoop onzekerheid voor terug.’’

Marcel Bijsterveld (44), huisman: „Onze hele Nederlandse identiteit gaat met nog meer regelgeving uit Brussel verloren. Ik wil helemaal geen Europeaan worden, maar gewoon Nederlander blijven.’’

Jeroen Puijn (22), student: „Ze willen ons allemaal gladstrijken, van Europa een eenheidsworst maken. Ze beschouwen elke burger als een potentiële terrorist, dus willen ze je 24 uur per dag kunnen controleren.”

Marcel van Dam: „De Europese Unie heeft meer weg van Nederland voor 1848. De raad van ministers vervult de rol van de koning.”

Willem Bos van Comité Grondwet Nee: „De Europese Grondwet is een politiek inhoudelijk programma dat het ondemocratische karakter van Europa verergert.”

De vaste commissie Europese Zaken van de Tweede Kamer kan heel wat gloedvolle betogen verwachten als zij de komende maanden met een reeks hoorzittingen door het land reist. Twee jaar na het Nederlandse ‘nee’ tegen de Europese Grondwet, wil de Tweede Kamer de Europa-sentimenten onder de burgers peilen. Een rondgang langs de Nee-stemmers leert evenwel dat velen een nieuw verdrag nog steeds even stellig, als om uiteenlopende redenen afwijzen.

Wel denkt Marcel van Dam, oud-minister en oud-columnist, dat het aantal tegenstanders van het grondwettelijk verdrag is afgenomen. Veel burgers hebben, zegt Van Dam, tegen de Grondwet gestemd om het impopulaire kabinet Balkenende III af te straffen. Ondanks dat Balkenende inmiddels aan een ander kabinet leiding geeft, zou Van Dam weer tegen stemmen, mocht er een referendum komen. „Europa is sinds het vorige referendum niet democratischer geworden.”

In het studentenhuis waar Jeroen Puijn woont leidt Europa regelmatig tot verhitte discussies, ook al zijn alle bewoners tegen. Volgens Puijn maken jongeren zich zorgen over Europese regels en wetjes die de „individuele rechten en vrijheden” van burgers inperken. „Blowen, roken. Je mag nu al niet meer in openbare ruimtes roken, straks wil Europa roken helemaal verbieden.”

Bijsterveld, penningmeester van de nieuwe politieke partij Nieuw Rechts, heeft het vooral niet op een immer uitdijend Europa. „Die uitbreiding met al die Oost-Europese landen, onbegrijpelijk. Ik vind al die mensen gewoon eng.” Bijsterveld gelooft dan ook niet dat Nederland deze goedkope arbeidskrachten nodig zou hebben om de verzorgingsstaat in stand te houden „Onzin. Dat loopt allemaal heus wel los.”

Benschop, die zich in zijn vrije tijd inzet voor de Anti-fascistische Actie Nederland, zegt de nadelen van de EU aan den lijve te hebben ondervonden toen hij als heftruckchauffeur in een magazijn werkte. „Nederlandse werknemers kunnen onmogelijk concurreren met Polen. Die zijn vaak maar tijdelijk in Nederland en zijn bereid veel en gevaarlijk werk te verrichten tegen het minimumloon. Nederlanders met een gezin kunnen zich dat niet permitteren.”

Twee jaar na het referendum worden de burgers nog steeds niet serieus genomen door de pro-Europese politici, meent Bos van het Comité Grondwet Nee. Zo werd na het referendum door het ministerie van Buitenlandse Zaken een Europa Fonds in het leven geroepen, dat twee miljoen euro had te verdelen om een brede maatschappelijke discussie over Europa op gang te helpen. Het comité van Bos kreeg nagenoeg niets, omdat het „niet professioneel” zou zijn. Bos: „De ja-knikkers kregen wel forse subsidies. De Nederlandse regering wil kennelijk alleen het eigen geluid laten horen.”

Ook verbaast het Bos dat geen van de initiatieven, verenigd in het Samenwerkingsverband Ander Europa, is uitgenodigd voor de door de Kamercommissie geplande hoorzittingen. Niettemin zal Bos er alles aan doen om ervoor te zorgen dat ook bij een nieuw verdrag een referendum wordt uitgeschreven. „Geen referendum zou een ernstige bruuskering van de burger betekenen.”

Volgens Puijn en Bijsterveld is „Europa uit de hand gelopen”. Voor Van Dam kan de Europese samenwerking juist niet ver genoeg gaan. „Er moeten ook echte Europese politieke partijen komen, die kunnen de kloof tussen burgers en Europa pas echt dichten.”