‘Legale vreemdeling heeft recht op ID-kaart’

Vreemdelingen met een legale verblijfsstatus in Nederland hebben recht op een geldige identiteitskaart van de overheid, ook als zij niet beschikken over een paspoort. Dat stelt de Nationale Ombudsman in een rapport over de afgifte van identiteitsdocumenten door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) van het ministerie van Justitie.

Volgens ombudsman Alex Brenninkmeijer heeft voormalig minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) „onbehoorlijk gehandeld” door dergelijke identiteitsbewijzen niet op grote schaal te verstrekken. Daarbij gaat het vooral om vreemdelingen die in afwachting zijn van een beslissing over hun verblijfsvergunning en vreemdelingen die buiten hun schuld niet kunnen terugkeren naar het land van herkomst.

Volgens de ombudsman zijn ook deze vreemdelingen wettelijk verplicht zich te identificeren, op straat tegenover een politieman, maar ook als zij een bankrekening willen openen of een pakket op het postkantoor willen ophalen. Deze groep vreemdelingen ondervindt ook moeilijkheden bij bezoek aan familieleden of vrienden die in vreemdelingenbewaring zitten. Zonder identiteitsbewijs is toegang tot een penitentiaire inrichting onmogelijk.

Formeel kan de IND een zogeheten W2-document verstrekken als identiteitsbewijs, maar daarvoor komt alleen een beperkte groep vreemdelingen in aanmerking. Voormalige asielzoekers die in afwachting zijn van een reguliere verblijfsvergunning maar niet over een eigen paspoort beschikken, krijgen dat document niet. Volgens Verdonk moest die groep zelf aan een paspoort komen, eventueel via de ambassade van het land van herkomst.

Volgens de ombudsman is het juist moeilijker via een ambassade aan een paspoort te komen, als de vreemdeling zijn identiteit niet kan aantonen. Zonder identiteitsbewijs lopen ook verblijfsprocedures gevaar, bijvoorbeeld omdat post van de IND op het postkantoor niet kan worden opgehaald.

Justitie beraadt zich volgens een woordvoerder op de aanbevelingen. Complicerende factor bij het verstrekken van identiteitsbewijzen aan vreemdelingen is dat het aan de diplomatieke dienst van het land van herkomst is om de identiteit van personen vast te stellen. De Nederlandse staat mag dat niet.