En na de reclame: stop smoking with the stars

Overheden proberen al jaren roken te ontmoedigen. Het succes is minimaal.

Hef geen belerend vingertje, maar populariseer niet-roken.

Het antirookbeleid is toe aan een facelift. Vooral onder jongeren is ‘niet-roken’ of ‘stoppen met roken’ een weinig populair gespreksthema. Een cultuurverandering is nodig om roken definitief naar de geschiedenisboekjes te verbannen.

Al decennialang proberen regeringen – ook de Nederlandse – het roken van bovenaf aan banden te leggen. Steeds meer openbare plekken worden omgetoverd tot niet-rookzones. Daarnaast wordt de staatskas gevuld met torenhoge belastingen op sigaretten – de accijnsdruk op de populairste merken bedraagt 57 procent. Om maar te zwijgen over de waarschuwende kreten op sigarettenpakjes, het reclameverbod en de talloze antitabakreclames.

Het doel van dit ‘programma Tabaksontmoediging’ is lovenswaardig. Archieven vol medisch onderzoek illustreren de gevaren van nicotineverslaving. Het verhoogt de kans op verschillende vormen van kanker en kan leiden tot longziektes, botontkalking en maagzweren. Gemiddeld leven rokers 13 jaar korter. Ook meerokers zijn de dupe: jaarlijks sterven gemiddeld tweehonderd Nederlanders aan de gevolgen van passief roken.

Toch lijkt deze harde werkelijkheid amper door te dringen, zeker niet tot jongeren. Bijna 90 procent van de volwassen rokers stak vóór hun achttiende verjaardag de eerste sigaret op, 70 procent van hen rookte als tiener al dagelijks. Jongeren lijken roken heel gewoon te vinden: 62 procent heeft rokende vrienden, terwijl maar een op de vijf druk ondervindt om niet te roken.

Het is belangrijk om te beseffen dat roken een morele dimensie heeft. Ten eerste zorgt het voor ongelijkheid als het gaat om gezondheid: mensen in lagere inkomensgroepen roken drie keer zo veel als het rijkere deel van de bevolking. Armere niet-rokers hebben óók meer kans op gezondheidsproblemen. Zij verkeren immers vaker in een rokerige omgeving. Bovendien blijft een aanzienlijk deel van de rokers tegen hun wil in sigaretjes opsteken. Wie vindt dat iedereen evenveel recht heeft op een gezond leven, zou bij deze zaken stil moeten staan.

Het ethische aspect kan jongeren aanspreken. Uit onderzoek van het bureau Motivaction blijkt dat de generatie ‘Nix’ idealistischer is dan haar ouders. Zo zegt 65 procent zich zorgen te maken over natuur en milieu, en wordt ruim een kwart tot de groep ‘eigenzinnige idealist’ gerekend. Dit is ook terug te zien in de campagne ‘Make Poverty History’, waar medio 2005 honderdduizenden jongeren zich sterk maakten voor een einde aan wereldwijde armoede.

Met de juiste insteek zullen jongeren dus te porren zijn voor antirookinitiatieven. Maar dan zal dat breed moeten worden gedragen in de samenleving.

Maak daarom het antitabakbeleid een ‘sexy’ thema. Kies voor een opvallende invalshoek die aansluit bij de belevingswereld van jongeren. Tieners hebben een beperkte concentratiespan en willen niet continu de les worden gelezen.

Laat bijvoorbeeld bekende Nederlanders deelnemen aan antirookcampagnes. Organiseer een ‘Nonsmoke4Life’-dansfestival, compleet met ‘bekeringsverhalen’ van celebrities. En waarom niet het tv-programma Stop smoking with the stars?

Zo’n programma kan je op allerlei manieren invullen: met een speciale ‘rook-exercitie’ – fysieke inspanningstesten met alle O2- en CO2-waardes erbij – zodat je kunt ervaren wat roken met je longen doet. Of: bereken je nicotine footprint met daaraan gekoppeld hoeveel je jezelf en anderen belast met het roken. En maak het interactief: zorg voor een goede website met veel weetjes en testjes.

Enkele weken geleden kondigde de Amerikaanse presidentskandidaat Barack Obama aan gestopt te zijn met roken. Deze populaire politicus heeft hiermee het thema in de VS weer op de kaart gezet. Wellicht dat kettingroker Jan Marijnissen dat in Nederland zou kunnen doen?

Arthur Krebbers is student filosofie en economie aan de London School of Economics and Political Science (LSE).

Ook de Europese Unie probeert roken tegen te gaan. Kijk op:www.help-eu.com

Rectificatie / Gerectificeerd

In de krant van donderdag 29 maart stond op twee verschillende pagina’s de gemiddelde levensverwachting van rokers vermeld. In het artikel Verboden (pagina 6 en 7) staat: „Overigens zijn rokers juist minder duur: ze overlijden gemiddeld zeven jaar eerder en krijgen dus minder ouderdomskwalen”. In het artikel En na de reclame: stop smoking with the stars (pagina 21) staat dat rokers gemiddeld 13 jaar korter leven. Geen van beide beweringen klopt. Volgens het onderzoek Tabaksgebruik, gevolgen en bestrijding is de levensverwachting van een roker gemiddeld 8 tot 12 jaar lager dan die van een niet-roker.