De Vroedts satire scherp en geestig

Theater: Mightysociety 4: Hoe ik het geluk zocht in de Global Age. Tekst en regie: Eric de Vroedt. Gezien: 27/3 Theater Kikker, Utrecht. Tournee t/m 25/5. Info: 020-4121415 en www.mightysociety.nl.

Politiek theater draait vaak uitsluitend om ethiek. Esthetiek wordt dan veronachtzaamd; het kan vreselijk lelijk zijn. Maar er zijn uitzonderingen: de voorstelling Mightysociety 4 is een scherpe satire en ook nog eens mooi om te zien.

Alleen al de openingsscène streelt het verwende oog. Over een dun doek glijden trillende videobeelden en erachter bewegen zwarte schaduwen, door zachte pianomuziek begeleid. Als het doek opengaat zien we dezelfde videobeelden op een achterwand, terwijl een van de schaduwen in een oosterse danser verandert.

En dan is het nog niet gedaan met de transformaties: de danser verandert in een filmer, de filmer in een journalist, de journalist in een zoon. Bas-Jan is het kind van de europarlementariër Jet. Bas-Jan vertrouwt zijn moeder niet. Hij filmt haar te pas en te onpas en ook haar vriend, een succesvolle zakenman, wordt aan pijnlijke interviews onderworpen.

De politica en de zakenman hebben een deal gesloten: in ruil voor zijn aandacht schuift zij hem subsidie toe. Raymond koopt in het Verre Oosten stinkende fabrieken op die hij met behulp van Europese fondsen schoner maakt. Tenminste, dat zègt hij. Dat hij het meeste subsidiegeld in eigen zak steekt vertelt de ‘Groene Ondernemer van het Jaar’ er niet bij.

Theatermaker Eric de Vroedt werkt aan een reeks van tien voorstellingen gebaseerd op actuele kwesties. Eerdere afleveringen van Mightysociety gingen over populisme, spindoctors en terroristen. Debatten en eigen krantjes verlevendigen het project. Het nu in première gegane vierde deel behandelt de effecten van de globalisering. De zakenman in De Vroedts zelf geschreven en geregisseerde stuk besteedt arbeid uit aan lagelonenlanden. Massaal ontslag van zijn Nederlandse werknemers is daar het gevolg van.

Twee van die verliezers staan ineens bij de politica voor de deur. Zij komen verhaal halen en dat pakt ongemeen spannend uit, want De Vroedt schrijft messcherpe dialogen. Eindelijk eens geen vage verwijzingen maar keiharde uitspraken – over corruptie en integriteit, volk en elite, stress en menselijkheid en ga zo maar door.

Mightysociety 4 biedt analyses waar je erg van schrikt. Ineens besef je, bijvoorbeeld, hoezeer politici hun kiezers verachten. Volksvertegenwoordiger Jet kijkt althans diep op hen neer. Els Ingeborg Smits speelt die hooghartige vrouw heerlijk vals. Tegenover haar Hein van der Heijden als de hyperintelligente bad guy – juist: de zakenman. Met de juiste mengeling van wraakzucht en wanhoop spelen Bram Coopmans en Carola Arons de ongenode gasten en Joeri Vos is de nichterig-melancholieke zoon.

Aan het eind legt De Vroedt te veel uit, maar verder heeft hij een voorstelling afgeleverd die amuseert en tegelijk choqueert.