Schuiven met belastingen

Minder belasting betalen over je salaris en meer over milieuvervuilende activiteiten als het warm stoken van je huis. Dat is de verschuiving van belasting op arbeid naar energieverbruik die de milieubeweging propageert om klimaatverandering tegen te gaan. De Europese Commissie komt vandaag met een ‘groenboek’, een discussienota in de eerste fase van het Brusselse wetgevingsproces, dat het debat over dit gevoelige onderwerp moet aanzwengelen. Secretaris-generaal John Hontelez van het Europese Milieubureau, koepel van 140 milieuorganisaties in de EU, hoopt op concrete voorstellen.

Krijgen we nu een Europese belasting op stroom of benzine?

„Was het maar zo dat de Commissie met concrete belastingvoorstellen kwam. Nee, wat we verwachten is een omzichtig geschreven nota waarin staat dat financiële instrumenten kunnen helpen om productie en consumptie milieuvriendelijker te maken. Wij hebben gepleit voor concrete voorstellen, maar ik vrees dat er niet één in staat. Ik wil overigens wel benadrukken dat het niet om extra belasting gaat! Het gaat om het verschuiven van de lasten. Dat is dubbel positief. Producenten en consumenten gaan op zoek naar milieuvriendelijke alternatieven en arbeid wordt goedkoper, wat tot meer werkgelegenheid leidt. Het isoleren van woningen is door de hoge loonkosten nu bijvoorbeeld veel te duur. Na verschuiving van de lasten neemt de vraag naar geïsoleerde woningen toe en wordt het uitvoeren van de isolatie voordeliger.”

Waarom moet ‘Europa’ dit regelen?

„Tot nu toe nemen landen dit soort maatregelen individueel, maar zijn daarbij altijd bezorgd om hun concurrentiepositie. Die kan in gevaar komen als ze een belangrijke productiefactor als energie duurder maken. Als je dit Europees regelt, heb je dat probleem niet. In ieder geval niet ten opzichte van andere EU-landen.

Maar belastingheffing is een exclusieve bevoegdheid van de lidstaten.

„Dat klopt. Het is niet ‘Brussel’ dat de belasting int, maar de landen zelf die dat doen. Maar ook het besluit tot het heffen van dezelfde belastingen ligt gevoelig. Een land als Groot-Brittannië ziet ook dát als ongeoorloofde bemoeienis van de EU. Daarom stellen wij de methode van ‘verplichte coördinatie’ voor. Dan komt er geen EU-wetgeving, maar beloven de lidstaten elkaar op het niveau van regeringsleiders om in de komende tien jaar een gedeeltelijke verschuiving van belastingen van arbeid naar milieuvervuiling te realiseren. Het zou mooi zijn als de Commissie en de lidstaten dit voorstel overnemen.”