RTL 7 of Rotana Music?

Er was veel onvrede over het advies van de programmaraad om RTL 7 te schrappen.

De toekomst van de zestig programmaraden in Nederland is onzeker.

Niet meer het cynische voetbalcommentaar van Johan Derksen in Voetbal Insite. Niet het laatste beursnieuws van RTLZ. En op zondagmiddag geen razende bolides van de Formule 1.

Het advies van de Algemene Programma Raad (APR) in Amsterdam om RTL 7, dat deze drie programma’s uitzendt, uit het zenderpakket te halen, leidde vorige week tot veel protest. De Partij voor de Vrijheid stelde Kamervragen aan minister Plasterk over het advies om de RTL-zender te vervangen door de Arabischtalige zender Rotana Music Europe (RME). Op het internetforum van de programmaraad plaatsten tientallen mensen boze reacties.

Het is niet de eerste keer dat het advies van een van de 61 programmaraden in Nederland ophef veroorzaakt. Zo kreeg de programmaraad Zuidoost Brabant vorig jaar 800 e-mails op het advies om RTL 7 en Veronica/Jetix geen plek meer te geven. De programmaraad van Groningen en Drenthe trok een paar jaar geleden het advies terug om CNN van de kabel te halen na talloze boze reacties. „Als programmaraad doe je het nooit goed”, zegt Marieke Pette, directeur van het landelijke steunpunt programmaraden. „Elke raad stoot wel iemand voor het hoofd bij zijn keuze.” Hoe groot is de macht van de programmaraden? En wat is de toekomst van deze adviesorganen?

De huidige Mediawet bepaalt dat er in elke gemeente waar een kabelnet aanwezig is, een programmaraad moet zijn. Het landelijk steunpunt van de programmaraden krijgt jaarlijks 374.000 euro betaald van het ministerie van OCW. De raden, waarvan de vrijwillige leden benoemd worden door de gemeenteraad, geven jaarlijks een bindend advies aan de kabelexploitanten over 15 televisie- en 25 radiozenders. Alleen bij „zwaarwichtige redenen” (technische en economische) mag de kabelexploitant van dit advies afwijken.

In de praktijk hebben de programmaraden maar over een beperkt aantal zenders wat te zeggen. Het doorgeven van de Nederlandse, Belgische, regionale en lokale publieke omroepen is verplicht. Bij de keuze van de resterende zenders moeten de programmaraden waarborgen dat de verschillende doelgroepen zenders van hun gading vinden. Volgens Marieke Pette adviseren de raden regelmatig zenders die kleinere doelgroepen aanspreken. „Grote commerciële zenders nemen kabelexploitanten sowieso wel op in hun pakket.”

De toekomst van deze programmaraden is onzeker. Het vorige kabinet kondigde in juni 2006 aan een nieuwe vorm van consumenteninvloed te willen invoeren. Kabelexploitanten zouden de samenstelling van zenderpakketten moeten laten afhangen van een representatief marktonderzoek gekoppeld aan een klantenpanel. Het nieuwe kabinet moet nog een knoop doorhakken over de veranderingen, aldus een woordvoerder van het ministerie van OCW.

Rob van Esch, directeur van de Vecai, de organisatie van kabelexploitanten, vindt het hoog tijd dat de nieuwe vorm van consumenteninvloed wordt ingevoerd. „De huidige raden zijn opgericht in een tijd dat de consument nog niet kon kiezen uit 100 digitale kanalen. De consument heeft inmiddels de keus uit voldoende verschillende aanbieders”, aldus Van Esch. Daarnaast vindt hij dat de programmaraden „onnodig veel geld kosten”.

Marieke Pette bestrijdt deze kritiek. Volgens haar hebben programmaraden wel degelijk bestaansrecht. „Consumenten hebben momenteel nog geen volledige keuzevrijheid. We zouden wel het aantal programmaraden willen terugbrengen naar vijfentwintig”, zegt Pette. Ze zet haar vraagtekens bij de mogelijke invoering van klantenpanels. „Het is nog onvoldoende duidelijk hoe zwaar het advies van zo’n panel weegt en of de pluriformiteit van zenderpakketten daarmee gewaarborgd blijft.”

Ook nieuwe zenders als Family 7 en de Nederlandse muziekzender TV Oranje zijn tegen opheffing van de programmaraden. „De programmaraden geven nieuwe zenders die consumenten nog niet kennen de kans zich te presenteren”, zegt Gerard Ardesch, initiatiefnemer van TV Oranje. Vijf programmaraden, waaronder die van Hilversum en Rotterdam, gaven UPC na zo’n presentatie een bindend advies om TV Oranje op te nemen in het basispakket. Als de kabelexploitant eind april de adviezen overneemt, zou de zender bij 650.000 huishoudens via de analoge kabel te zien zijn. „Zonder programmaraden maken nieuwkomers minder kans op een plek in dit pakket”, zegt Ardesch.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap praat momenteel nog met verschillende partijen over de precieze invulling en macht van de consumentenpanels. „Bij het laatste gesprek met het ministerie had ik een abrikozenvlaai met twee brandende kaarsjes meegenomen om te ‘vieren’ dat we al twee jaar over het afschaffen van programmaraden praten”, zegt Rob van Esch van Vecai.

Zolang de betrokken partijen het nog niet eens zijn, blijven de huidige programmaraden bestaan. Tot die tijd blijft RTL 7 waarschijnlijk ook in Amsterdam en omgeving in het zenderpakket. Het advies van de APR over de RTL-zender ging namelijk over een aanvullend pakket en is niet bindend. De kans is dus groot dat ook in 2008 in Amsterdam en omgeving gekeken kan worden naar Voetbal Insite, RTLZ en Formule 1.