‘VdH’ kan alleen maar toekijken

Totaal verbouwereerd stond Pieter van den Hoogenband vandaag op het podium. Wat hij zojuist had gezien, naast zich in het zwembad van de Rod Laver Arena in Melbourne, was nog nooit vertoond.

De Amerikaanse alleskunner Michael Phelps had hem niet alleen verslagen in de finale van de 200 meter vrije slag, hij zwom het toch al zeer scherpe wereldrecord van Ian Thorpe aan gruzelementen en tikte aan in een onwaarschijnlijke tijd van 1.43,86. Van den Hoogenband won wel zilver, maar het verschil met de 21-jarige Amerikaan was enorm: 1.46,28.

„Het was een onemanshow”, zei ‘VdH’ na afloop. „Ik was toeschouwer van een spektakelstuk.” Hij was vooral overdonderd over de techniek van Phelps bij de keerpunten. Daar bleef de Amerikaan secondenlang onder water en zwom als een dolfijn een paar meter van zijn tegenstander weg. „Ik keek een paar keer onder water, en dacht: wat gebéúrt hier”, zei Van den Hoogenband vol bewondering.

„Ik kwam redelijk naast hem, maar toen begon hij bij het keerpunt een partij te zwiepen, en lag meteen weer een pokkeneind voor. Ik was helemaal de controle kwijt over wat ik in mijn kop had. Ik had niet gedacht dat dit mogelijk was en dat iemand nog tijdens mijn actieve carrière onder de 1.44 zou zwemmen. Dit is ongelooflijk.” Een tweede plaats was voor Van den Hoogenband het hoogst haalbare. „Er was geen beginnen aan.”

Het betekende ook dat het behalen van een wereldtitel voor Nederlands beste zwemmer uit de geschiedenis voorlopig een droom blijft. Ondanks drie olympische gouden medailles won hij nooit een wereldtitel. De vraag is of het er nog van komt in Melbourne, want op de 100 meter vrij rekent hij zich nu niet tot de favorieten.

In Melbourne werd al dagen reikhalzend uitgekeken naar de finale van de 200 meter, vooraf gezien als een van de spektakelstukken bij de wereldtitelstrijd. In Australië herleefden oude tijden, omdat Phelps en Van den Hoogenband voor het eerst sinds de olympische finale op de 200 meter vrij in Athene (2004) weer tegen elkaar zwommen. Toen was Van den Hoogenband (zilver) zijn Amerikaanse rivaal (brons) nog te snel af – de lachende derde was destijds de Australiër Ian Thorpe, die vandaag in Melbourne vanaf de tribune toekeek.

Maar vanochtend zette Phelps een nieuwe standaard. Voor Van den Hoogenband en zijn coach Jacco Verhaeren was de finale van vanochtend een ijkpunt in de voorbereiding op ‘Peking’, over anderhalf jaar. Het lijkt niet reëel dat Van den Hoogenband nog kansen ziet om zijn nieuwe, acht jaar jongere rivaal ooit te achterhalen. In elk geval gaat hij zich de komende maanden storten op de afzet bij de keerpunten; wellicht kunnen onderwaterbeelden van Phelps daarbij helpen.

Van den Hoogenband wist zijn eigen prestatie ook wel op zijn waarde te schatten. „Een klein jaar werd ik geopereerd aan mijn rug en zwom de halve wereld harder dan ik. In de tussentijd heb ik dat aantal gereduceerd tot één persoon. Ik ben nog steeds de één na snelste van de wereld.”

Voor Van den Hoogenband was het overigens geen schande om van de Amerikaan te verliezen. Met de komst van Michael Phelps op het wereldtoneel is een nieuw tijdperk aangebroken. In Athene (2004) haalde hij al acht olympische medailles, waarvan zes gouden. Bij de laatste drie WK’s won hij twaalf wereldtitels, inclusief alweer twee in Melbourne.

Zijn ultieme doel is het record van zijn landgenoot Mark Spitz, die in 1972 in München zeven keer goud won. „Ik wil een van de grootste zwemmers aller tijden worden”, zei hij bescheiden. De sublieme gouden race van vanochtend was pas zijn tweede nummer in Melbourne. Nog zes te gaan.