Rivalen in Belfast: ‘Tijd voor grootmoedigheid’

Na decennia van bloedige onlusten gaan de grootste politieke tegenvoeters in Noord-Ierland, de protestantse DUP en de katholieke Sinn Féin, vanaf 8 mei samen een regering voor Noord-Iers zelfbestuur vormen.

Voor een symbolische handdruk vonden de beide gezworen vijanden van voorheen het nog te vroeg gisteren bij hun eerste directe ontmoeting in de eetzaal van het Noord-Ierse parlementsgebouw. Maar de aanblik van de protestantse leider dominee Ian Paisley en zijn katholieke rivaal Gerry Adams, kalm zij aan zij zittend met zo nu en dan het begin van een glimlach op hun gezicht, was al meer dan veel mensen in Noord-Ierland na decennia van bloedige onlusten ooit voor mogelijk hadden gehouden.

Beide heren lieten het bovendien niet bij symboliek. Ze kondigden aan dat ze per 8 mei een coalitie zullen vormen, waarin Paisley’s Democratische Unionistische Partij (DUP) en Adams’ Sinn Féin samen met twee kleinere gematigde groeperingen zitting zullen nemen. Misschien nog wel het meest opmerkelijke: beide leiders stelden zich constructief op en eisten geen nieuwe concessies van elkaar alvorens ‘ja’ te zeggen, iets wat ze in het verleden steevast deden.

Zowel Paisley als Adams besefte het historische belang van het moment en koos een waardige toon. „We moeten niet toestaan dat onze afkeer van de gruwelen en tragedies uit het verleden de vorming van een betere en meer stabiele toekomst in de weg staat”, aldus Paisley. „Het is tijd voor grootmoedigheid, een tijd om te letten op het gemeenschappelijke welzijn en de toekomst van al onze mensen”, stelde op zijn beurt Adams.

Vergeten was plotseling de harde eis van de Britse en Ierse regeringen dat er gisteren eigenlijk al een nieuwe Noord-Ierse regering moest zijn aangetreden. Was die er niet, zo hadden de Britten talloze malen gedreigd, dan zou het onlangs gekozen regionale parlement worden ontbonden en zou het gebied weer onder rechtstreeks bestuur van Londen worden gesteld.

Die dreigementen slikte de regering-Blair gisteren hals over kop in. Het vooruitzicht van een Noord-Ierse regering, waarin protestanten en katholieken broederlijk samenwerken, is een prijs, die Blair en zijn medewerkers zich na tien jaar hard werken voor vrede in de roerige regio niet graag laten ontgaan.

„Dit is een heel belangrijke dag voor de bevolking van Noord-Ierland maar ook voor de mensen en de geschiedenis van deze eilanden”, verklaarde de Britse premier. In het bijzonder voor mijzelf, had Blair er aan kunnen toevoegen. Achtervolgd door de misère in Irak biedt Noord-Ierland hem plotseling de kans toch nog met een klinkend succes afscheid te nemen. Prompt werd er gisteren al op gespeculeerd dat Blair zijn aangekondigde aftreden wil laten samenvallen met het aantreden van de nieuwe coalitie in Belfast.

Overigens is het nog maar afwachten hoe Paisley en Adams zich door de coalitieonderhandelingen zullen heenslaan. Duidelijk is al dat Paisley premier zal worden en dat Adams buiten de regering blijft. In plaats daarvan zal zijn nummer twee, Martin McGuinness, die in de jaren ’70 een prominente rol in het Ierse Republikeinse Leger vervulde, vice-premier worden. De DUP krijgt in totaal vier posten in het kabinet, Sinn Féin drie, de gematigde protestantse UUP twee en de gematigde katholieke SDLP één.

De Britse regering heeft al miljarden ponden beloofd voor de wederopbouw van Noord-Ierland en ook de Ierse regering is bereid te helpen. Dat is van groot belang, te meer daar de overheid in de Noord-Ierse economie een grotere rol speelt dan elders in het Verenigd Koninkrijk. Zo’n tweederde van het bruto binnenlands product komt uit de overheidssector, tegen 48 procent in het hele land. Ook de werkloosheid is er hoger, mede doordat oude industrieën als scheepsbouw in verval zijn geraakt. Tegelijk leeft echter de hoop dat de particuliere sector zal groeien, nu er meer politieke stabiliteit in het verschiet ligt.

Dat het accent in het nieuwe Noord-Ierland naar bread and butter-kwesties verschuift, bleek gisteren al direct. Paisley nam zijn toespraakje in het parlementsgebouw te baat de Britse regering dringend te vragen af te zien van hogere tarieven voor de watervoorziening. De Britse minister voor Noord-Ierland, Peter Hain, had hiermee gedreigd. Dit leidde tot veel onrust onder de bevolking. Alle politieke partijen hadden protest aangetekend tegen de plannen van ‘Hain the Pain’, zoals hij werd gedoopt. In de euforie van gisteren beloofde Hain voorlopig althans te wachten met de invoering van de nieuwe tarieven.

Met enige spanning wacht zowel Paisley als Adams intussen af hoe de meest onverzoenlijke delen van de eigen aanhang zullen reageren op de samenwerking met de vijand van weleer. Naar verwachting zou Jim Allister, een prominente DUP’er die in het Europees Parlement zit, vandaag uit de partij treden. Maar zoiets brengt Paisley niet gauw van zijn stuk. Als hij de afgelopen decennia iets heeft laten zien, is het wel dat hij er de man niet naar is bij tegenwind snel bakzeil te halen.