Nieuwe stem voor vermoorde Willem Endstra

Het proces tegen Willem Holleeder begint volgende week maandag.

Nu duikt ineens een nieuwe getuige op; de voormalig advocaat van Willem Endstra.

Het is tegen twaalven als Wim Endstra die maandagochtend tegen zijn juridisch adviseur Bram Zeegers zegt dat hij zo naar de achterkamer van het kantoor aan de Apollolaan komt voor een bespreking. Endstra loopt naar buiten om iets te bespreken met zakenpartner David Denneboom. Als Zeegers zijn dossiers op tafel legt, hoort hij drie knallen. Twee kort achter elkaar en daarna nog een.

Zeegers krijgt pas in de gaten dat er iets mis is als een andere medewerker van Endstra naar buiten rent. Hij loopt achter hem aan en ziet de in zijn been geschoten David Denneboom naast zijn auto liggen, steunend op een arm. Een seconde later ziet Zeegers Wim Endstra liggen met een bloedvlek op zijn overhemd. Het is 17 mei 2004. Endstra overleeft de aanslag op zijn leven niet. De Amsterdamse maffiaoorlog kost voor het eerst het leven aan een prominente representant van de bovenwereld.

Bijna drie jaar later heeft Bram Zeegers het nog zichtbaar moeilijk als hij in zijn woonkamer in de Amsterdamse concertgebouwbuurt de gebeurtenissen van die ochtend beschrijft. „Het lege, blanco gevoel aan het einde van die dag. Dat is me nog het meest bijgebleven. Ik ben ’s avonds naar het huis van Wims broer Haico Endstra gegaan. Ik weet nog dat zijn vrouw aan mij vroeg of wat ik wilde. Toen zei ik spontaan dat il alleen maar wilde huilen en ben in tranen uitgebarsten. Ik herinner me ook nog dat Haico zijn handen op mijn schouders legde en zei: ‘Het is goed jongen.”

Gisteren werd bekend dat Bram Zeegers een serie geheime getuigeverklaringen heeft afgelegd in de strafzaak tegen de afpersingsbende van Willem Holleeder die volgende week begint. Zeegers is een belangrijke getuige, die van dichtbij heeft meegemaakt hoe Endstra in de laatste jaren van zijn leven werd afgeperst. De juridisch adviseur van Endstra was een van de weinigen die de vastgoedhandelaar in vertrouwen durfde te nemen. Zijn verklaring is het cement tussen de bouwstenen van bewijs die justitie de afgelopen jaren heeft verzameld tegen Heinekenontvoerder Willem Holleeder. Hij brengt de vermoorde Wim Endstra tot leven. Via Zeegers krijgt Endstra een stem in het proces tegen zijn afperser.

Wie heeft volgens u de moord op Endstra gepleegd?

„Wim Endstra zei altijd: ‘Bram, als ik word vermoord, heeft Holleeder het gedaan.’ En dat was ook wat iedereen de avond van de moord dacht. Ikzelf was daar toen nog niet zo zeker van. Endstra had niet alleen problemen met Willem Holleeder, maar ook met John Mieremet. En Wim sprak in die tijd ook nog over andere schuldeisers, Colombianen. Hoe dat precies zat, weet ik niet.

„Het is wel zo dat Endstra het meeste contact heeft gehad met Holleeder – en dus het meeste over hem wist. Daarmee had Holleeder een belang bij zijn dood. Maar Holleeder was niet de enige.”

U kende Wim Endstra sinds 1989. Wat wist u van zijn contacten met de onderwereld?

„Zijn vriendschap met Willem Holleeder was geen geheim. Maar wat voor zaken Endstra met Holleeder en andere figuren uit de onderwereld deed, hield hij voor zich. De bijnaam van Endstra was niet voor niets Stille Willem.”

Kwam de uitspraak dat Endstra de bankier van de onderwereld was, voor u als een verrassing?

„Ja, dat heeft mij de ogen geopend. En alle mensen die bij Endstra op kantoor zaten ook, denk ik. Wim heeft me daarna stukje bij beetje verteld hoe het in elkaar zat. Ik ben toen echt geschrokken. Dat hij contacten had met de onderwereld, verbaasde me niet echt. Maar dat hij er zo diep in zat, heb ik me nooit gerealiseerd.”

Sinds wanneer werd hij afgeperst?

„Ik denk dat Wim sinds 2000 niet helemaal vrij meer was ten opzichte van Holleeder. Sindsdien nam hij in elk geval afstand. En na de zomer van 2002 begon zowel Holleeder als Mieremet aan Endstra te trekken. Ze wilden geld zien. Het dieptepunt was de bedreiging van Wim door Holleeder, op het kantoor van Bram Moszkowicz. In de kamer van zijn eigen advocaat een pistool op zijn borst gezet. Dat was Endstra’s grootste schrik.”

Die afpersing, merkte u daar iets van? Hoe ging dat in zijn werk?

„Sinds eind 2002 stond Wim Endstra voortdurend ter beschikking van Holleeder. Wim werd regelmatig ontboden in het Amsterdamse Bos. Daar werd hij bedreigd – en een enkele keer ook in elkaar geslagen. Ik herinner me dat ik samen met Wim een afspraak had bij mijn moeder. Kwam hij veel te laat, omdat hij weer naar het bos was gesommeerd. Hij probeerde dan te doen alsof hij alles onder controle had, maar ik kon zien dat hij dan helemaal kapot was.

„Ik was op een gegeven moment met Endstra in Spanje, toen hij een telefoontje kreeg van zijn secretaresse. Stond er een vriendin van Holleeder voor de deur, met de mededeling dat zij nog geld kreeg van Endstra. We zijn toen onmiddellijk teruggevlogen. Wim heeft nog diezelfde avond met die vriendin gesproken. En met Holleeder zelf natuurlijk.”

Hoeveel heeft Endstra aan Holleeder betaald?

„Die vraag kan alleen Holleeder beantwoorden. Maar Wim heeft mij ooit verteld dat het ging om 60 miljoen gulden (27 miljoen euro). Soms kwam Holleeder langs, omdat hij een tonnetje contant wilde hebben.

„In het voorjaar van 2003 kreeg Endstra een briefje, met daarin een aantal zeer precies omschreven zakelijke transacties die hij moest uitvoeren. Ik weet nog dat Wim dat briefje aan me liet zien. Ik was geschokt. Wim realiseerde zich dat ze hem financieel kapot zouden maken. ”

U neemt een risico door zo uitgebreid te verklaren over Holleeder. Wat vinden uw kinderen daarvan?

„Zij respecteren mijn beslissing, al zijn ze het er niet mee eens. Maar dit is nu eenmaal het soort beslissingen dat je niet democratisch kunt nemen. Mijn eerste verklaring dateert van 2004. In die tijd ben ik Holleeder nog een paar keer tegengekomen in de stad. Toen realiseerde ik me heel goed hoe groot de risico’s waren.”