Denken kan link zijn

Sebastien Valkenberg: Het laboratorium in je hoofd. Ambo, 247 blz., € 16,95

Is het voor veel mensen al onduidelijk wat filosofen eigenlijk zijn, nog veel schimmiger is wat zij doen. ‘Hoe filosofen te werk gaan’ is – blijkens de ondertitel – de vraag die de jonge denker Sebastien Valkenberg probeert te beantwoorden in zijn boek Het laboratorium in je hoofd. In veertien vlot geschreven essays – die door de illustraties extra aantrekkelijk ogen – laat hij zien hoe filosofen te werk gaan. Anders dan gewone wetenschappers doen filosofen namelijk geen onderzoek naar de dingen zoals zij zijn, aldus Valkenberg. Filosofen vragen zich af hoe ze zouden kunnen zijn. Ze nemen een verschijnsel en beginnen dat in gedachten te variëren. Maar helemaal onschuldig zijn dergelijke experimenten niet, zo moet ook Valkenberg toegeven. Zoals er uit een biolab wel eens een virusje ontsnapt, zo zijn uit het denklaboratorium meermalen politieke fantasieën naar buiten geglipt, waar ze tot catastrofes hebben geleid. Wat er in de geest aantrekkelijk en logisch uitziet, werkt in de realiteit lang niet altijd goed, zoals de Franse en de communistische revolutie hebben bewezen. Duidelijk wordt wél dat het er in de filosofie pas echt om gaat spannen wanneer zij niet alleen een laboratoriumkweek blijkt te zijn.

Ger Groot