De mens achter de bullebak

janoekovitsj.jpgDe Oekraïense premier Viktor Janoekovitsj, de verliezer van de Oranje Revolutie die vorig jaar een sterke comeback maakte, ontvangt nu de pers thuis. Weet u nog: die halfgeletterde gevangenisboef die in 2004 door massale stembusfraude president hoopte te worden? In een campagne waarin zijn tegenstrever Joesjtsjenko met dioxine werd vergiftigd en Janoekovitsj zich, om ook sympathie te wekken, met een ei liet bekogelen, kreunend ineen zeeg en dit zielige interview gaf uit het ziekenhuis? Die dus. 

Ik sprak hem ooit: de man was zo bang iets doms te zeggen dat er geen normaal woord uitkwam. Nu oogt hij zowaar losjes en krijgen we de mens achter de bullebak te zien. Janoekovitsj praat vrijuit over zijn gevangenisjaren, blijkt gitaar en golf te spelen. Als hij die golfclubs maar niet naar zijn werk meeneemt: de premier pleegt lastige ministers soms met de vuisten te corrigeren, zo fluistert men.

Dat zijn zo de zeden in Donetsk, de staal- en kolenregio waar Janoekovitsj leerde besturen. De rauwe kompels aldaar laten zich maar moeilijk intimideren. Dit berichtje schreef ik vandaag in de krant:

Dreigen met Stalin toch te gortig

MOSKOU, 27 MAART. Russisch gas is duur geworden, stookkosten schieten omhoog, burgers weigeren hun woonlasten te betalen. Wat te doen?

Intimideren, besloten ze in de Oekraïense stad Donetsk. En wie kan dat beter dan Stalin? Vorige week verscheen hij op billboards in de hele stad. De Sovjetdictator hield op de posters een papiertje omhoog: de verwarmingsrekening. Onderschrift: ‘Kameraden! Dit is geen film, dit is het leven. Wie zijn rekening niet betaalt, krijgt straf.’ De lokale televisie vertoonde spotjes waarin Stalin een juichend partijcongres toespreekt: ‘Elke nalatige kameraad moet weten wat hem te wachten staat!’ Daarna volgden beelden van een zilveren Mercedes die in beslag wordt genomen en sombere mannen in goelag-uniform.

De campagne werd gisteren even abrupt beëindigd als zij begon: zowel activisten voor de mensenrechten als Oekraïense nationalisten protesteerden hevig. Stalin onderwierp Oekraïne begin jaren dertig aan de holodomor, een campagne welbewuste uithongering om het verzet van de boeren tegen de landbouwcollectivisatie te breken. Miljoenen stierven, het Oekraïense parlement verklaarde het vorig jaar tot genocide en maakte holodomor-ontkenning strafbaar.

Donetsk, de hoofdstad van een kolen-en staalgebied, ligt in het gerussificeerde oosten van het land en kent een traditie van autocratisch bestuur. Het is het bolwerk van de huidige Oekraïense premier Janoekovitsj, die in 2004 via stembusfraude tevergeefs president probeerde te worden.

Een woordvoerder van het regiobestuur zegt niettemion onaangenaam door de campagne te zijn verrast. Het was een initiatief van het verwarmingbedrijf. De tweede man daarvan, Aleksander Semtsjenko, verdedigt zijn campagne tegen AP aldus: ,,We gebruikten Stalin niet als historisch figuur, maar een symbool van onvermijdelijke straf.”

Rusland’s besluit de Oekraïense economie niet langer met goedkoop gas te subsidiëren leidde vorig jaar tot hogere stookkosten en straatprotest in de hoofdstad Kiev. Russische en Oekraïense steden hebben stadsverwarming: het is niet mogelijk individuele wanbetalers af te snijden.