Rijk Tweetakt vult de leegte

In Utrecht werd dit weekeinde het Tweetakt festival afgesloten, met gevestigd en nieuw jeugdtheater, klagende vagina's, en dansers die een boekenkast bouwen.

. Zaterdagmiddag op de Neude, de lampionnen branden al. Een jaar of twaalf, dertien is hij, de jongen die aan de rand van het plein staat. Hij draagt een baseballpetje en is druk in de weer met zijn playstation. „Hello there”, zegt een man in een roze pak. De jongen kijkt op, licht verstoord. „Ik ben een beroemde Amerikaanse regisseur, en als jij nu met me meeloopt, maak ik van jou een ster!” De jongen haalt nukkig zijn schouders op. Maar daar komt zijn vader al aangesneld, glunderend. „Toe nou jongen, ga nou toch gewoon even mee met die meneer. Het is gratis!”

Utrecht was een week lang de hoofdstad van jeugdtheaterland. Voor de vijfde keer werd daar Tweetakt gehouden, hét theaterfestival voor iedereen ouder dan vier. Voorheen een in opzet bescheiden festival voor professionals, maar intussen, onder de artistieke leiding van Petra Blok en Ine te Rietstap, uitgegroeid tot een negendaagse publieksmarathon, met dit jaar zo’n vijftig verschillende voorstellingen uit Vlaanderen en Nederland, verspreid over vrijwel alle theaters in de stad.

Wie klein wil beginnen, begeeft zich naar het dorp van glazen huisjes op de Neude, het festivalcentrum. Daar valt op zich genoeg te beleven. Een workshop mondharpspelen, pianoconcerten van de jonge winnaars van het Prinses Christina Concours – allemaal gratis en voor niks. Toch is het dorp niet bepaald overbevolkt te noemen, ook niet in dit weekeinde. Als de jongen met het baseballpetje toch voor zijn playstation kiest, mikt de man in het roze pak op zijn zusje. Die huppelt kraaiend van plezier achter hem aan. Vooral kleine meisjes blijken zich aangetrokken te voelen tot het sterrendom, en laten zich in het Huis van de Filmstripper, geholpen door een fotograaf en een regisseur, in beelden van kinderfilms als Harry Potter ‘strippen’.

In Theater Kikker opent Tweetakt met de Nederlandse première van Scoliozee d’Artrozee van de Vlaamse theatermaker Pascale Platel. Een opvallende keuze, want het festival staat dit jaar expliciet voor ‘brutaal’ en ‘eigenzinnig’, en dat is deze voorstelling allerminst. In een ruimte vol kleurrijke zitzakken proberen drie acteurs de wereld te redden, elke zak is een noodlijdend werelddeel. Lief, en vooral naïef mag het stuk heten. Zo nu en dan is de kinderlijke megalomanie ontwapenend en komisch, maar dat is voornamelijk te danken aan het messcherpe acteerwerk van Randi de Vlieghe.

Veel werk komt van gevestigde gezelschappen zoals Wederzijds, Max., Artemis, Huis aan de Amstel, Bronks en de Kopergietery. Tevens biedt Tweetakt podium aan een handvol premières uit eigen huis. Vaak van jongere makers uit het volwassenencircuit, doorgaans niet van wereldschokkende kwaliteit. Een verrassende uitzondering hierop is de dansvoorstelling Que Pasa? van de choreograaf Andreas Denk – dé publieksfavoriet van Tweetakt. Boven de ingang van een met boeken volgestouwde glazen kas hangt een bordje: ‘Onbewoonbaar Verklaarde Woning’. Zo niet voor Denk en Jordi Casanovas. Voor deze dansende doe-het-zelvers is het de plek waar inventiviteit, humor en nostalgie handen en voeten krijgen. Planken en zagen vliegen door de lucht, een schuurmachine slaat op hol en de halve kas dondert in elkaar. Maar dan staat hij er ook: de boekenkast.

Een Vlaamse dwarsligger voor de wat oudere jongere was het keiharde, vrolijke Schaam van Mireille & Matthieu, waarin marionetten zich vuil maken aan vrouwenhaat, en twee pratende vagina’s zich beklagen over de onderbroekgewoontes van hun bazinnen.

Bijzondere zijn twee prachtige stukken van Artemis. Is het eerder in première gegane Haast of de Kokadrielje al adembenemend, het recentere Don Quichot en zijnen ijzeren wil is dat zo mogelijk nog meer. Vechtend tegen moderne windmolens, zijn hart verliezend aan een eenvoudige dienstmeid in wie hij de schone, maar onbereikbare Dulcinea ziet, is acteur Bert Luppes weergaloos in zijn rol van Don Quichot. Zijn schildknaap Sancho Panza vindt een komische vertolking in de veelvraat Dick van den Toorn. Achter in de zaal verschijnt een blazersensemble. De muziek klinkt vol en loom, als een oude gedachte, met Dulcinea als dansend middelpunt.

Wie na het zien van deze scène alleen over de lege Neude naar huis loopt, kan niet anders dan die leegte vergeten.