Een economisch succes

Bij alle grote woorden die doorgaans over Europa worden gesproken, wordt gemakkelijk vergeten dat het creëren van een gemeenschappelijke markt het belangrijkste middel is geweest om het streven naar veiligheid en politieke eensgezindheid te bewerkstelligen.

Het lijdt weinig twijfel dat de Europese Unie een economisch succes is. De binnengrenzen zijn goeddeels weggevallen voor het verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Het resultaat is een zone van handel en welvaart tussen soevereine staten, die in de wereld zijn gelijke niet kent. De welvaart van de inwoners van de EU is de afgelopen vijftig jaar verdrievoudigd, en de onderlinge handel is intensief.

Maar is er, naar de geest van 1957, daadwerkelijk al sprake van een Europese economische gemeenschap? Er zijn majeure doorbraken geweest, met name het plan-Delors dat de interne markt vanaf 1992 een forse impuls gaf, en vanaf 1999 de invoering van de euro in tegenwoordig twaalf landen.

Verdere concessies blijken evenwel steeds moeilijker, naarmate meer soevereiniteit moet worden opgegeven. De lastigste dossiers komen in de regel als laatste.

In 2000 lanceerden de Europese regeringsleiders in Lissabon het plan om van Europa in 2010 de meest concurrerende economie ter wereld te maken. De vorderingen vallen tegen, en in de tussentijd is de zogenoemde Bolkestein-richtlijn die de dienstensector verder moest liberaliseren, zodanig verwaterd dat deze een flink deel van zijn betekenis heeft verloren.

Europa heeft zich de afgelopen vijftig jaar moeten aanpassen aan een veranderende omgeving. Om maar een paar voorbeelden te noemen: de dekolonisatie, de groeiende macht van de olie-exporterende landen, het instorten van het naoorlogse monetaire systeem, de opkomst van Japan als industriële grootmacht en het wegvallen van het IJzeren Gordijn. De Verenigde Staten zijn in de tussentijd veranderd van grootmoedige partner tot concurrerende collega.

De komende vijftig jaar zullen zich kenmerken door een steeds verder gaande globalisering. In Azië staan nieuwe economische grootmachten op waarmee het oude continent zich zal moeten meten. Nieuwe informatietechnologie en communicatie maakt het bedrijven mogelijk arbeid op afstand te laten verrichten of simpel uit te besteden. Een betrouwbare bevoorrading van energie is geen vanzelfsprekendheid meer. Het valt te verwachten dat het internationaal opererende bedrijfsleven in de praktijk al grenzen slecht, waarna de regelgeving de nieuwe praktijk formaliseert.

Zo is het de afgelopen vijftig jaar vaker gegaan.

Wie terugkijkt, moet constateren dat de economische integratie in Europa al zeer ver is gevorderd. Dat neemt niet weg dat er tal van terreinen zijn waar verdere vooruitgang nodig is.

De economie van het continent zal flexibeler moeten worden, slagvaardiger. Een stabiele, en toenemende welvaart is uiteindelijk de beloning die de burger verwacht van de EU.

Om die veilig te stellen mag de tweede ‘E’ van de oorspronkelijke EEG niet worden vergeten.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het commentaar Een economisch succes (maandag 26 maart, pagina 19) staat dat er tegenwoordig twaalf eurolanden zijn. Dat is niet juist. Doordat Slovenië per 1 januari 2007 tot de muntunie toetrad, hebben nu dertien landen de euro als valuta.