Een schat van een rij-instructeur

De TomTom souffleert de autorijder naar de verste uithoeken in binnen- en buitenland. De vrouwelijke ‘stemcomputer’ is vrolijk, geduldig en voorspelbaar. Succes verzekerd. Alleen met tunnels en parkeerplaatsen weet ze geen raad.

Folkert Jensma

Mijn TomTom is een zij. Ik heb de vrouwenstem gekozen, en niet de man. Waarom? Ze heeft een warme stem. Ze is nooit gespannen. Ook niet als ze KEER OM zegt, wat ze vrij vaak doet. Ze is voorspelbaar en altijd in een zonnige stemming.

Ze stelt nooit vragen, maar geeft alleen antwoorden. Die zijn altijd goed. Doe ik het een keer fout, dan berekent ze zwijgend en binnen een halve seconde een aangepaste route. Achteloos volg ik haar, m’n eigendunk intact. Ze converseert. NA 100 METER GA RECHTDOOR OVER DE ROTONDE TWEEDE AFSLAG. Dankzij haar is m’n verkeersjargon een stuk nauwkeuriger geworden. Rechtdoor over een rotonde en tóch een ‘afslag’ nemen. De eerste keer ben je verrast, al gauw weet je niet beter.

M’n rij-instructeur sprak ook zo. GA RECHTDOOR OVER DE ROTONDE TWEEDE AFSLAG. Alleen herhaalde die zich niet zo consequent. Bovendien was dat een shag rokende humeurige man die veel op z’n horloge keek. En ik verbeeld me dat ‘zij’ niet alleen weet waar ik ben, maar ook wie ik ben. Dat is niet zo, maar het is leuk om het je te verbeelden. Zij heeft alle tijd en eindeloos geduld.

NA 500 METER LINKSAF SLAAN, DAARNA GA DE SNELWEG OP. Ze spreekt met koppeltekens en zegt niet vijfhonderd méter maar víjf-honderd mé-ter. En ze gebruikt een andere woordvolgorde. Ze zegt ‘daarna ga de snelweg op’. Niet: ga daarna de snelweg op. Want iedere zin wordt uit een database met woordjes samengesteld. Ze praat als een stemcomputer. Dat went. RECHTSAF SLAAN. Vaak zeg ik ook iets terug. ‘Dat kan hier helemaal niet!’ Of ik vraag om toelichting. ‘Wat? Hier? Maar daar staat een bord!’ NA 80 METER RECHTSAF SLAAN. Oké, bedoel je dat.

De TomTom geeft een twee- of driedimensionale routekaart met een blauwe cursor die je precieze positie aangeeft, de actuele afstand tot de komende afslag (met richtingpijl), de afstand en reistijd tot de bestemming, de vermoedelijke aankomsttijd, de kompasrichting, de GPS-signaal sterkte, de snelheid van de auto, de straatnaam van de actuele locatie en nog zo wat.

Soms raakt ze echt in de war. Op een splinternieuwe toerit naar de snelweg die niet in het kaartgeheugen zit. De blauwe cursor zweeft dan in een weiland. Zij weet het niet meer. Ontsnapt!

NEEM VERDEROP DE AFSLAG. Ze heeft zich hernomen. De blauwe pijl volgt de gemarkeerde route. Ik rijd inmiddels op de A4, Leidschendam voorbij, richting Rotterdam. Het is lang stil. Maar ik ken haar goed. ‘ Verderop’ betekent dat de afslag over 1,2 km is. Tijd genoeg, maar alvast rechts houden kan geen kwaad.

NA 800 METER NEEM DE AFSLAG DAARNA GA DE SNELWEG OP. Ik verbeeld me dat ze dringender klinkt. Ik ben op het prins Clausplein waar ik de afslag Rotterdam moet hebben. ‘Daarna ga de snelweg op’ klinkt vreemd als je op een verkeersplein voor je gevoel alleen van snelweg wisselt. Je gaat er niet ‘af’, laat staan er dan weer ‘op’. Je rijdt gewoon door. Maar zij neemt alles letterlijk. Een afslag is een afslag.

NEEM DE AFSLAG DAARNA GA DE SNELWEG OP. Ze is nu kort. Bondig. Ik verander van snelweg. Nog steeds hoop ik, verwacht ik, dat ze dan GOED ZO zegt. Of KEURIG.

NEEM VERDEROP DE AFSLAG NAAR LINKS. Maar dat gebeurt niet. Dat hindert wel. Ik doe het toch meestal goed? Zelfs m’n shag rokende rij-instructeur zei wel eens dat ik iets goed deed. Als ik bij Rotterdam ben begint ze weer te manen en te coachen.

NA 800 METER NEEM DE AFSLAG LINKS DAARNA GA DE SNELWEG OP. Kleinpolderplein. Maximumsnelheid 80 km per uur én ‘zij’ praat me naar een fly-over die ik al 100.000 keer foutloos heb genomen. Ik denk erover haar uit te zetten. Wat denkt ze wel.

NEEM DE AFSLAG LINKS DAARNA GA DE SNELWEG OP. Ach, ze doet haar werk. Ik ga de snelweg ‘op’.

VERDEROP LINKS AANHOUDEN. Anders beland ik bij de Brienenoordbrug en ik wil naar Rotterdam Alexander, waar NRC Handelsblad aan de snelweg is gevestigd.

NA 800 METER HOUD LINKS AAN DAARNA BLIJF OP DE RECHTER RIJSTROOK. Ze weet dat de afslag er aankomt. Ze weet álles. Vooral in het buitenland is ze geweldig. Vorige week praatte ze me nog een verstopt Brussel uit, dwars door Schaarbeek en Evere, zodat ik niet op de ringweg vast kwam te staan. Van de ene ‘steenweg op dit’ naar de andere steenweg ‘op’ dat. Zou ze zelf ook Vlaams zijn?

HOUD LINKS AAN DAARNA BLIJF OP DE RECHTER RIJSTROOK. Alleen met tunnels weet ze niet echt raad. Ze ontvangt dan geen GPS signaal van de satelliet en meldt dat ook braaf. De kaart en de instructies lopen dan een poosje ‘blind’ door. Na een tunnel moet ze weer positie bepalen en slaat ze even af. Vooral op Zwitserse autowegen – tunnel in, tunnel uit – kan het dan spannend worden. Maar in de polder is ze prima.

NA 800 METER NEEM DE AFSLAG DAARNA RECHTS AFSLAAN. Er schijnen al automobilisten rond te rijden die ieder gevoel voor richting, geografie of oriëntatie op het wegennet hebben afgeleerd. Zonder TomTom zijn zij de weg kwijt. Mét komen zij overal, maar dat Hengelo in het oosten ligt en Venlo in het zuiden is ballast. Als je de postcode maar weet.

NEEM DE AFSLAG DAARNA RECHTS AFSLAAN. Laatste kans. Ik bied geen weerstand. NA 400 METER RECHTS AFSLAAN DAARNA RECHTS AFSLAAN. Mens! I sta stil in een hele lange rij voor een stoplicht. En zij praat gewoon door. NA 100 METER RECHTS AFSLAAN. Maar dat doet ze met de beste bedoelingen. Echt. RECHTS AFSLAAN. Ja. Nou weet ik het wel. Ik ben hier vaker geweest, hoor.

AAN HET EINDE VAN DE WEG LINKS AFSLAAN DAARNA BESTEMMING BEREIKT. Hier zit dus NRC Handelsblad. Maar als ik links afsla kom ik voor de hoofdingang uit. Het parkeerterrein is rechtsaf. Zij denkt dat ik naar een postcode wil en die zit aan de voordeur geplakt.

LINKS AFSLAAN DAARNA BESTEMMING BEREIKT. Dat doe ik niet. Ik ga parkeren. Rechtsaf. Ze is het er niet mee eens.

NA 80 METER RECHTS AFSLAAN DAARNA BESTEMMING BEREIKT. Ach, wat een schat. Ze houdt vol. Op het parkeerterrein wil ze me nóg de weg wijzen. Ik sta stil. Motor af. TomTom losklikken. Ik rits haar in het etuitje. Per ongeluk raak ik de ‘on’ toets aan en wandel naar de ingang. ‘Bestemming bereikt’ klinkt het gedempt uit de tas.