Circus zonder publiek in Monaco

Een blindschaakpartij is een circusvoorstelling. Eerst brengt de spreekstalmeester het publiek in de goede stemming met de bekende verhalen uit het verleden.

Verhalen over de filosoof Diderot, die zijn vriend Philidor waarschuwde dat de inspanning van het blindschaak zijn geest kon knakken, over de Sovjet-Unie, waar blindvoorstellingen verboden waren en over Najdorf, die na zijn blindsimultaan niet meer kon slapen en alles in drievoud zag, wat eigenlijk nog meeviel, want met zijn geestesoog had hij 45 schaakborden moeten zien.

Dan worden de moderne helden van de geest aangekondigd die zich aan het blindschaak zullen wagen. Soms krijgen ze een echte blinddoek voor, wat nergens voor nodig is, maar er wel indrukwekkend uitziet. De kenners glimlachen. Zij weten dat blind schaken niet zo moeilijk is, zeker niet als het om maar één partij gaat, maar ze beseffen dat het op leken indruk maakt.

In Monaco worden in het jaarlijkse Ambertoernooi niet alleen gewone raidpartijen gespeeld, maar ook blindpartijen. Dat laatste is vreemd, want het lekenpubliek waarvoor het blindschaak bedoeld is, is daar niet aanwezig. Er zijn twaalf topspelers, die meestal hun vrouw bij zich hebben en soms ook een secondant. Dan nog wat mensen van de organisatie en een enkele journalist. Gewone toeschouwers zijn er bijna nooit.

Het blindspel, bedoeld als spektakel voor de massa, wordt in Monaco opgevoerd voor het plezier van de sponsor Joop van Oosterom. Al 16 jaar lang vindt hij het leuk om de topschakers een handicap te geven, maar waarom dat zo is, is mij een raadsel. De topschakers klagen niet, want zij baden in weelde.

Blind schaken is in het algemeen niet zo moeilijk, maar met korte bedenktijd tegen een collega van de wereldtop kennelijk toch wel, want ieder jaar zijn er wel partijen waarin stukken worden weggegeven doordat de spelers niet meer precies wisten hoe de stelling was. Als er eens een bijzonder mooie blindpartij is, zoals bijvoorbeeld die tussen Kramnik en Topalov van 2003, dan wordt daar nog jarenlang over gepraat.

De blindpartij die Anand en Kramnik afgelopen dinsdag speelden was beslist geen juweel, maar later op de dag, toen ze bord en stukken mochten zien, speelden ze een prachtpartij. De bedenktijd was 25 minuten plus 10 seconden per zet.

Anand - Kramnik, Amber rapid, Monaco

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Le7 6. Te1 b5 7. Lb3 0-0 8. h3 Lb7 9. d3 d6 10. a3 Pb8 11. Pbd2 Pbd7 12. Pf1 Te8 13. Pe3 Pc5 14. La2 h6 15. Ph2 Tot hier was alles bekend. In Kramnik-Topalov, blindpartij Ambertoernooi 2005, werd nu 15...Lc8 gespeeld. 15...Lf8 16. Phg4 Pe6 17. Pf5 Kh7 18. Df3 Pxg4 19. hxg4 Df6 Hier komt de dame straks in het nauw, maar om dat te bewerkstelligen moet Anand wel iets bijzonders doen. 20. Dh3 Kg8 21. g3 Tad8 22. f4 exf4 23. gxf4 Pd4 24. c3 Een schitterende conceptie. Wit offert een toren. 24...Pc2 Na 24...Pxf5 25. gxf5 zou wit door zijn pionnenblok in het centrum beter staan en daarom gaat Kramnik op het avontuur in. 25. Te2 Pxa1 26. g5 Dg6

Zie nu het diagram

En nu komt na het torenoffer ook nog een paardoffer. 27. Pxh6+ gxh6 28. f5 Dg7 29. Tg2 Txe4 Het is begrijpelijk dat Kramnik probeert om met een tegenoffer wits aanval af te remmen, maar in feite had dit tot verlies moeten leiden. Hij had beter zijn dame kunnen geven met 29...Kh8 30. gxh6 Dxg2+ met onduidelijk spel. Ook dan zou wits aanval nog lang niet uitgewoed zijn. 30. dxe4 Lxe4 31. Tg3 Hier had Anand kunnen winnen door ook zijn tweede toren te offeren met 31. g6 Lxg2 32. Lxf7+ Kh8 33. Kxg2 Pc2 34. Lg5. Zwarts enige kans is dan 34...De5 35. Lxh6 De2+, wat echter niet tot het door zwart gewenste eeuwig schaak leidt. In een rapidpartij was dat laatste natuurlijk onmogelijk van te voren te zien. 31...De5 32. gxh6+ Kh7 33. Dg4 Le7 34. Lxf7 Lxf5 35. Dg7+ Remise door eeuwig schaak na 35. Lg6+ Lxg6 36. Dxg6+ Kh8 37. h7 De1+ was een waardig slot van deze partij geweest. 35...Dxg7 36. hxg7 Tg8 37. Lxg8+ Kxg8 Het tij is gekeerd. Anand moet nu vechten voor remise. 38. Lh6 d5 39. Tf3 Le6 40. Tf8+ Kh7 41. Th8+ Kg6 42. g8D+ Lxg8 43. Txg8+ Kxh6 44. Ta8 Pb3 45. Txa6+ Ld6 46. Kf1 Kg5 47. Ke2 Kf5 48. Ta8 Ke6 49. a4 bxa4 50. Txa4 c5 51. Kd3 c4+ 52. Kc2 Lf4 53. Ta8 Pc5 54. Tc8 Kd6 55. Tf8 Le5 56. Tg8 Remise. Zwart staat beter, maar hij zag kennelijk geen serieuze winstkansen.

Hans Ree schrijft twee keer per week een column op nrc.nl/schaken. Iedere dag een nieuwe schaakopgave op nrc.nl/schaakopgave.