Stand-up comedy is meer dan de Lama’s

De Comedytrain heeft voor het eerst tv-camera’s toegelaten in Toomler.

Oprichter Raoul Heertje hield dat altijd tegen: „Tv is een plat medium.”

Daniël Arends vertelt hoe blij hij is dat hij, als Indonesisch jongetje, werd geadopteerd door Nederlandse ouders. Al was het maar, zegt hij, omdat „stand-up comedy op dit moment in de sloppenwijken van Jakarta... eh, zeg maar geen hype is.”

Arends, die in november de overtuigende winnaar was van het Cameretten-festival, is de eerste van vijf grappenmakers in de reeks Comedytrain presenteert... die vanaf zondagavond wordt uitgezonden door de VARA. De andere vier zijn Steef Cuijpers, Marc Scheepmaker, Sander van Opzeeland en Murth Mossel.

„Wat ik belangrijk vind, is dat het initiatief voor deze serie van de comedians zelf is gekomen,” zegt Jan Jaap van der Wal, artistiek leider van de Comedytrain en de Amsterdamse club Toomler waar dit komediantencollectief onderdak heeft gevonden. „Dit is zo’n idee dat na afloop van een show ontstaat. Na een mooie avond, als het later en later wordt, zegt iemand: zou het niet mogelijk zijn om daar op de televisie eens iets mee te doen? Het was de drang om te laten zien wat hier gebeurt, die de doorslag heeft gegeven.”

En er kwam ook nog iets bij, aldus Van der Wal: „Wij kunnen wel vinden dat we heel goed zijn, maar als je die voortrekkersrol wilt behouden, zul je toch dit soort dingen moeten doen. Omdat je merkt dat een heel groot tv-publiek langzamerhand gaat denken dat stand-up comedy hetzelfde is als – met alle respect – Jörgen Raymann of de Lama’s. Maar dat is onze smaak niet.”

„Wij zitten toch wat meer op de inhoud. Voor ons gaat het niet alleen maar om het lachen, maar in de eerste plaats om de persoonlijkheid van de comedian. Wij zijn geen Moppentoppers. Wat je nu op de televisie ziet, is vaak nogal inwisselbaar. Kijk, je kunt als comedian makkelijk zeggen: mijn vriendin heeft het uitgemaakt. Maar als één van ons dat zegt, heeft die vriendin het écht uitgemaakt. En dan zie je de pijn er doorheen.”

Met de tv-registraties uit Toomler doorbreekt Van der Wal de beleidslijn van Comedytrain-oprichter Raoul Heertje, die de artistieke leiding een jaar geleden aan hem overdroeg. „Ik ben er nooit een voorstander van geweest,” beaamt Heertje desgevraagd. „En ik blijf erbij dat het veel leuker is stand-up comedy te doen of te zien in een zaaltje dan op de televisie. Televisie is een plat medium. Maar ik vind wel dat Jan Jaap nu een goede reden heeft om toch eens iets met stand-up op de tv te proberen.”

De opnamen werden begin januari gemaakt, onder regie van Wilfried de Jong die als theater- en tv-maker ervaring aan beide kanten heeft, en Doesjka van Hoogdalem die als regie-assistente van Theo van Gogh al eens meewerkte aan de registratie van een theatershow van Eric van Sauers.

Van elke comedian werden drie optredens vastgelegd. „Iedereen heeft wel één avond waarin hij even boven zichzelf uitsteekt,” zegt Van der Wal. „En dan heb je een goede basis.” Opzettelijk werden vijf comedians gekozen die nog niet wijd en zijd bekend zijn en ook (nog) geen avondvullende voorstelling hebben waarvan ze zelf de tv-rechten kunnen verkopen.

„Het zou een beetje flauw zijn geweest om mensen als Theo Maassen of mijzelf neer te zetten,” verklaart Van der Wal, die zelf op 31 december bij de VARA zijn eerste oudejaarsconference maakt. „Het is misschien zo dat Comedytrain voor het publiek op de grote namen leunt, maar we willen graag laten zien dat er ook veel anderen zijn – mensen die Toomler dragen en representeren.”

Hij zegt te hopen dat de serie genoeg succes zal boeken om een vervolg te kunnen maken. Raoul Heertje is het daarmee eens: „Ik zou het alleen maar leuk vinden als ik ongelijk krijg.”

Comedytrain presenteert... zondagavond, Nederland 3,23.00-23.30u.