Op pad met katapult

Conn en Hal Iggulden: The Dangerous Book for Boys. Harper & Collins, 294 blz. €30,–

De leerlingen op de Burnham Grammar School in het Engelse Buckinghamshire mogen in de pauze geen balletje meer trappen. Te gevaarlijk, aldus de schoolleiding nadat een docent een bal tegen z’n hoofd had gekregen. Andere scholen hebben inmiddels activiteiten als vliegeren, hinkelen, pannenkoeken bakken, sneeuwballen gooien, en het rapen van beukennootjes verboden. Sterker, na een nachtje sneeuw ligt het halve Britse onderwijs plat. Dit alles uit angst voor claims van ouders die via schadeletsel- of mensenrechtenadvocaten de school een poot willen uitdraaien zodra hun kind een schaafwond oploopt.

Dat er steeds meer verzet komt tegen de nijver van de ‘killjoys’ blijkt uit het succes van The Dangerous Book for Boys. In deze bestseller bieden de broers Conn en Hal Iggulden de pubers een alternatief voor de veilige schermen van computer, tv en gsm. Het is een fraai geïllustreerde catalogus van ouderwetse naschoolse activiteiten, zoals het maken van een katapult, een periscoop of een pijl en boog. Waren zulke bezigheden vroeger tamelijk onschuldig, nu zijn ze welhaast subversief. Is het zelf maken van batterijen in strijd met de wet voor chemicaliën? Is er voor een boomhut een bouwvergunning nodig? Mag je een konijn neerknallen met een luchtbuks?

Tussen alle nostalgische gebruiksaanwijzingen geven de auteurs bijles, want ze maken zich zorgen over de staat van het onderwijs. Naast de poker-, cricket en voetbalregels, leggen ze de beginselen van de grammatica, de biologie en de astronomie uit. Daarnaast is er ruimte voor een alternatieve boekenlijst (met onder meer De Vijf van Enid Blyton, Kiplings Kim en Sherlock Holmes), voor stimulerende poëzie (‘But the voice of a schoolboy rallies the ranks: ,,Play up! Play up! and play the game!”’, klinkt het in Henry Newbolts Vitae Lampada) en, niet te vergeten, de geschiedenis. Terwijl in politiek-correcte schoolboeken de nadelen van het Britse wereldrijk worden belicht, belichten de Igguldens de heroïek ervan.

Ter inspiratie hebben zij verder enkele heldenverhalen opgenomen, zoals dat van Douglas Bader die, ondanks twee metalen onderbenen, een toppiloot van de luchtmacht werd tijdens WO II. Deze status had hij verworven door wilskracht, eigenwijsheid en durf. Karaktertrekken die Robert Falcon Scott ook had. In een brief, geschreven in het aangezicht van de dood, benadrukte de poolreiziger hoe belangrijk het is om risico’s te nemen, door schade en schande wijs te worden. De kans is klein dat Scotts brieven deel uitmaken van het hedendaagse curriculum.