Lage ticketprijs, maar ook meer broeikasgas

De EU keurde gisteren het ‘open skies’-verdrag met de VS goed. De luchtvaartsector is lyrisch, milieuorganisaties niet. „Wij begrijpen niet dat minister Eurlings zo opgetogen kan zijn.”

Meer vluchten tussen Europa en Amerika. Meer steden om rechtstreeks naar toe te vliegen, met keus uit meer maatschappijen, tegen lagere ticketprijzen. Maar ook: meer luchtverontreiniging, meer uitstoot van broeikasgas. Dit zullen de uitkomsten zijn als op 30 maart 2008 het open skies-verdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van kracht wordt.

Gisteren stemden de Europese ministers van Transport op een bijeenkomst in Brussel in met het verdrag. Luchtvaartmaatschappijen mogen volgend jaar vanaf elke luchthaven in de EU naar elke luchthaven in de VS vliegen, en omgekeerd. Aan beide zijden van de Atlantische Oceaan moeten de handtekeningen nog wel worden gezet onder het document, maar dat lijkt een formaliteit nu de twee partijen het na ruim drie jaar onderhandelen eens zijn geworden.

Terwijl de commerciële luchtvaart blij is met het verdrag, zijn milieuorganisaties somber. „Wij zijn hier niet blij mee”, zegt Joris Wijnhoven, campagneleider verkeer van Milieudefensie. „We begrijpen niet dat minister Eurlings (Verkeer) zo opgetogen kan zijn. Open skies druist in tegen de milieumaatregelen die de Nederlandse regering de luchtvaart wil opleggen.”

De EU heeft berekend dat het verdrag zal leiden tot 10 procent meer trans-Atlantische passagiers dan de 50 miljoen van nu en dat leidt tot 3,5 megaton extra uitstoot van CO2 per jaar. Deskundigen van Milieu Centraal, een onafhankelijk instituut voor milieuadvies, nemen in hun schatting ook andere broeikasgassen zoals methaan mee en komen dan uit op een toename van 9,5 megaton extra uitstoot per jaar. Hans van Dijk, van Milieu Centraal: „Volgens het Kyoto Protocol moet Nederland in 2010 elk jaar 13 megaton broeikasgas minder produceren ten opzichte van 1990. Wat Nederland over drie jaar moet besparen komt er voor driekwart door het nieuwe open skies-verdrag bij.”

KLM zegt in een reactie blij te zijn met het verdrag. „De hemel is open”, aldus een woordvoerder, „wij hopen dat dit de aanzet zal zijn tot een volledige liberalisering van de markt, wereldwijd.” Volgens KLM zal meer vliegverkeer tussen de EU en de VS niet automatisch tot meer uitstoot van broeikasgas leiden. „Door open skies kun je efficiënter gaan vliegen, met directe verbindingen tussen steden en kortere routes.”

Open skies houdt de grootste liberalisering in de geschiedenis van de luchtvaart in: 60 procent van alle luchtverkeer heeft plaats in de EU en de VS en tussen beide continenten. De omzet van luchtvaartmaatschappijen op de trans-Atlantische as is nu 16,5 miljard euro. Ook dat zal fors groeien. Maar tegelijkertijd zal de concurrentie toenemen. De prijsvechters in Europa (Easyjet, Ryanair en andere bedrijven) en in de VS (onder meer Southwest) hebben tot nu toe nooit de ambitie gehad intercontinentaal te vliegen. Door open skies kunnen ze van gedachten veranderen, of nieuwe prijsvechters gaan het proberen.

Milieudefensie vreest dat dit inderdaad zal gebeuren: prijsvechters op de lange afstand. Joris Wijnhoven neemt het consumenten niet kwalijk dat ze kiezen voor het vliegtuig. „Niemand haalt het in zijn bolle hoofd een weekeinde met de bus naar Milaan te gaan, als het vliegtuig goedkoper en sneller is.” Milieudefensie vindt dat er forse heffingen moeten komen op vliegtickets en bepleit invoering van btw voor kerosine.