EU-leiders willen nieuwe grondwet in 2009 invoeren

De Europese Unie zal nog voor de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2009 een aangepaste grondwet moeten hebben ingevoerd. Dit zullen de regeringsleiders van de 27 lidstaten van de Unie overeenkomen in de Verklaring van Berlijn die zondag in de Duitse hoofdstad wordt ondertekend.

Het woord grondwet wordt in de verklaring overigens zorgvuldig vermeden. In de eindtekst die gisteren naar de nationale hoofdsteden is gestuurd en die officieel nog geheim is, wordt gesproken over „een vernieuwde gemeenschappelijke grondslag”.

Dat er in de verklaring een datum wordt genoemd is tegen de zin van Nederland. Premier Balkenende bepleitte eerder deze maand tijdens een bezoek aan de Duitse bondskanselier Merkel, de huidig roulerend voorzitter van de Unie, geen jaartal te noemen. Maar Merkel wil juist druk op de ketel houden en heeft daar genoeg andere regeringleiders voor weten te winnen.

Het Grondwettelijk Verdrag, bedoeld om de besluitvorming van de steeds verder uitbreidende Unie doorzichtiger en doelmatiger te maken, werd reeds in oktober 2004 door de regeringsleiders van de Unie in Rome ondertekend. Hierna volgde de ratificeringprocedure in alle lidstaten. Tijdens referenda in Frankrijk en Nederland is de Grondwet toen verworpen. Sindsdien verkeert de Europese Unie in een bestuurlijke impasse.

Duitsland heeft het vijftigjarig bestaan van het Verdrag van Rome, dat de basis vormt van de EU, aangegrepen om een verklaring op te stellen waarin alle 27 huidige lidstaten hun steun betuigen aan de Unie en zich uitlaten over de toekomst van de onderlinge samenwerking.

Het is de bedoeling dat de Duitsers in juni van dit jaar de regeringsleiders een concreet plan voorleggen hoe er alsnog een nieuw verdrag tot stand kan worden gebracht. De echte en ongetwijfeld moeizame onderhandelingen volgen daarna. Maar met de Verklaring van Berlijn is daarvoor nu wel een einddatum bepaald.