Colourful People

Als ik in Amsterdam ben, wil het maar niet tot me doordringen dat zo’n beetje de helft van de inwoners van allochtone komaf is. Zelfs op het Boekenbal vorige week, dat met Geert Maks ode aan de Galatabrug in Istanbul nota bene in het teken stond van Turkije, was, buiten de buikdansmevrouw en een handvol gelauwerde mediterrane schrijvers, vrijwel geen allochtoon te bekennen. De Turkse lekkernijen in de zaal boven werden, als ik het goed zag, door een Griek bereid. Achter de talrijke tapkasten stond vooral blond, blozend en o zo Hollands.

Hetzelfde verschijnsel zie je ook op de Amsterdamse terrassen, die in de afgelopen warme periode al best vaak vol zaten. Maar het waren vrijwel uitsluitend witte gezichten die zich waagden in de bleke winterzon.

Zomers is het overigens niet anders. Ook dan zijn de cafés en terrassen – afgezien van een handvol buitenlandse toeristen – voornamelijk gevuld met autochtonen. Het personeel in etablissementen als De Jaren en de IJsbreker vormt het spiegelbeeld van de clientèle, hooguit ietwat jonger uitgevallen. Blank en hoogopgeleid, zullen we maar zeggen.

Wat een verschil met New York. Tijdens een avondje uit in het populaire Meatpacking District leer je niet alleen alles over de nieuwste modetrends maar leer je minstens zoveel over de laatste migratiegolven.

In café-restaurant Pastis zijn de waterschenkers en bordendragers overwegend latino’s en Aziaten. Zij zijn er ‘het laatst’ bij gekomen. Onder de obers tref je relatief veel Europeanen. Amerikanen associëren ons gelukkig nog altijd met lekker eten. De gastvrouwen en gastheren – dat zijn degenen die je bij de deur opvangen en je minstens drie kwartier laten wachten alvorens ze je naar je tafel brengen – vormen tezamen altijd een aanstekelijke culturele mix van alle mogelijke kleurschakeringen. Ze moeten immers blikvangers zijn, en daar slagen mensen met een exotische achtergrond vaak beter in dan de eerste de beste Amerikaan. Het publiek bij Pastis is ook een plezierige mengeling van huidskleuren, hoewel wit wel de boventoon voert.

De energie die je voelt in Pastis, voel je op heel veel andere plekken in de stad net zo. Door deze variëteit en vitaliteit heeft de stad na de aanslagen van 11 september een miraculeuze comeback gemaakt. New York werkt als een magneet, en trekt net zo gemakkelijk corporate headquarters als kunstenaars aan.

Melek Usta is directeur van Colourful People, het grootste wervings- en selectiebureau van Nederland dat gespecialiseerd is in diversiteit. Usta is in 2006 uitgeroepen tot zwarte zakenvrouw van het jaar. Dat is op zich een misleidende term want Usta’s teint is licht caramel, nogal jaloersmakend zo aan het begin van het blote benenseizoen. Moeiteloos somt Usta de voordelen van diversiteit in het personeelsbeleid voor me op.

Maar Usta is vooral tevreden omdat ze merkt dat steeds meer bedrijven in Nederland zelf ook inzien dat diversiteit iets toevoegt aan hun bedrijf. „Ze zien dat door de confrontatie van al die verschillen iets moois kan ontstaan. Laatst sprak ik een manager die het vergeleek met een orkest. Alleen maar blazers of violen in het Concertgebouw is ook erg saai. De kracht zit juist in het samenspel van al die verschillende instrumenten. Dan krijg je de mooiste concerten.

„Voor steeds meer bedrijven is duidelijk dat als je klanten veranderen, je als bedrijf daarin moet meegaan. Denk je dat je als bedrijf in Rotterdam of Amsterdam succesvol kunt opereren met alleen maar autochtone medewerkers, als het klantenpotentieel voor meer dan 40 procent uit allochtonen bestaat? Bovendien, als je blijft putten uit het reservoir van blanke mannen, vind je die dan nog wel?”

Usta ziet in Nederland een concurrentiestrijd tussen bedrijven op gang komen om de toptalenten uit die doelgroepen aan zich te binden.

Hier in de Verenigde Staten zijn ondernemingen en hun personeelsafdelingen allang overtuigd van het belang van diversiteit. De meeste bedrijven hebben er speciaal een diversiteitsmanager voor aangesteld. Ondernemingen met een diverser personeelsbestand hebben een uitgebreider klantenbestand, een groter marktaandeel en zijn winstgevender, zo blijkt uit onderzoek. Het gevonden verband tussen diversiteit en bedrijfsresultaat is lineair: naarmate de diversiteit in een onderneming toeneemt, stijgen de genoemde bedrijfsindicatoren in dezelfde mate.

Toen in 2003 een witte student het Amerikaanse Hooggerechtshof vroeg om uit te spreken dat positieve actieprogramma’s ten behoeve van ondervertegenwoordigde groepen in strijd zijn met het gelijkheidsbeginsel in de Amerikaanse Grondwet, riepen meer dan zestig Amerikaanse bedrijven het hof op om deze programma’s in stand te laten. In een gezamenlijke petitie betoogden de bedrijven – onder aanvoering van General Motors – dat de vaardigheden die nodig zijn in de huidige wereldwijde marktplaats alleen kunnen worden ontwikkeld door blootstelling aan een grote variëteit van mensen.

In Nederland is nog niet iedereen zo ver. ‘Jong, blank talent wordt naar binnen gesleurd’ kopte het Financieele Dagblad boven een verslag van de Nationale Carrièrebeurs die eerder deze maand werd gehouden in de RAI in Amsterdam. Volgens hoogleraar arbeidseconomie Schippers zijn blanke jongeren (jongens?) nog altijd het meest gewenst. Dan volgen vrouwen, gevolgd door – ex aequo – allochtonen en gedeeltelijk arbeidsongeschikten.

Ach ja, wat de boer niet kent...