Laat kinderen weer zingen

Morgen wordt in Vlissingen officieel het herdenkingsjaar over zeeheld en admiraal Michiel de Ruyter geopend. Scholieren zullen daarbij een aantal historische schoolliedjes zingen.

Op 24 maart 1607, vierhonderd jaar geleden, werd onze zeeheld Michiel de Ruyter geboren en dat wordt met glans en gloria gevierd. Morgen vindt de officiële opening van het Michiel de Ruyter-jaar plaats in aanwezigheid van de koningin en zingende Vlissingse scholieren.

Als deze kinderen niet uit volle borst het lied Een draaiersjongen (zie de bladmuziek) zingen, dan weet ik het niet meer. Dit lied bejubelt immers vanaf de eerste zin ‘In een blauwgeruite kiel’ tot de laatste juichkreet ‘Hoezee!’ de daden van De Ruyter, man van vuur en staal en schrik der zee. Maar ik vermoed ook dat ze flink hebben moeten oefenen, want wie kent ‘Een draaiersjongen’ nog uit zijn hoofd? Of het triomfantelijke ‘De Zilvervloot’ over die andere zeeheld Piet Hein – zijn naam is klein, zijn daden benne groot? Deze ooit zo populaire liederen worden nog maar zelden gezongen. Dat komt omdat zang op de meeste basisscholen geen vast lesonderdeel meer is.

Ik vind dat niet alleen spijtig, maar ook onverstandig. Volgens mij kan zingen een nuttige rol in het onderwijs vervullen, om te beginnen in de geschiedenisles. Op dit moment heeft iedereen de mond vol van de historische canon. We moeten onze eigen geschiedenis beter kennen. Welnu, samenzang kan daarbij helpen. Vragen als: ‘Wie is die jongen in een blauwgeruite kiel?’, ‘Waarom benne Piet Heins daden groot?’ kan de docent na het zingen behandelen. Ook kan men bekijken wie de auteurs en de componisten waren, waarom en in welke context ze deze liederen schreven, en hoe ze werden ontvangen.

Voor deze aanpak zijn veel liedjes geschikt. Hop Marjanneke gaat over Prins Willem V van Oranje en de ‘kale’ Fransen die de macht hebben overgenomen in ons land. Met Marjanneke wordt bedoeld de Franse maagd Marianne, symbool voor Frankrijk. Bij Moriaantje zo zwart als roet kan de positie van ‘moren’ (zwarten) worden besproken. En wie zijn Berend Botje, Jan Huigen-in-de-ton en Kortjakje?

Mijn voorstel is: laat kinderen op school weer luidkeels zingen. Want zingen verbroedert en schept een band. Het kan ook de integratie van leerlingen bevorderen.

Ook bij andere vakken, zoals de talen, kan zang als lesmethode worden gebruikt. Ik weet nog met hoeveel plezier wij op het gymnasium de bekende sinterklaasliederen in Latijnse en Griekse vertalingen zongen. Zo zagen wij die talen eens op een andere manier. Ook tijdens mijn lessen Duits in Salzburg werd zang ingezet om taal en cultuur te leren. Wij zongen populaire liederen als Hoch auf dem gelben Wagen, maar ook liederen van Schubert. In de klas gingen wij in op de teksten, onder meer van Goethe en Schiller. Nog altijd ken ik ze uit mijn hoofd; zingen is een uitstekende manier om te memoriseren.

Docenten van andere talen kunnen eveneens liederen in hun les gebruiken. Wat gebeurt er in het Franse Sur le pont d’Avignon? Wie of wat is Humpty Dumpty in het Engelse kinderliedje? Welke woorden, zinsconstructies en grammaticaregels kan men eruit halen? Laat leerlingen zingen en de teksten bestuderen.

Een prettige bijkomstigheid bij het gebruik van liederen is, dat het zonder omhaal gerealiseerd kan worden. Om te mogen zingen in de klas zijn wetswijzigingen noch Tweede Kamerdebatten nodig. Bovendien kost het geen geld. Iedereen kan zingen, docenten en leerlingen hoeven er geen speciaal muziekonderwijs voor te hebben. Overmorgen kunnen we al beginnen. Zing voor de 400ste geboortedag van Michiel de Ruyter Een draaiersjongen.

Volgende week donderdag helpt de 18-jarige Cas van Kleef weer de wereld. Zie verder: www.spunk.nl