In de wapens uit onverschilligheid

Pensioenfondsen beleggen maar een schijntje in duurzame bedrijven.

Dat is dom. Want duurzaam beleggen levert op de lange termijn meer geld op.

Institutionele beleggers als pensioenfondsen kunnen net zo duurzaam beleggen als ze zelf willen. Dat veel grote beleggers in Nederland nog steeds investeren in wapens, milieu-onvriendelijke bedrijven en concerns met slechte arbeidsomstandigheden is te wijten aan onverschilligheid en de misvatting dat duurzaam beleggen minder rendement oplevert dan ‘gewone’ beleggingen.

Dat stelt Jan Willem van Gelder, directeur van economisch onderzoeksbureau Profundo, dat in opdracht van onder meer milieu- en ontwikkelingsorganisaties onderzoek doet naar beleggingen van grote financiële instellingen. Van Gelder is auteur van het rapport waaruit tv-programma Zembla afgelopen weekeinde putte voor een uitzending over ‘foute’ beleggingen van pensioenfondsen.

Hooguit 1 procent van het totale belegde vermogen van pensioenfondsen wordt bewust duurzaam belegd, volgens Van Gelder. Een van de redenen voor die zeer matige score is dat de Nederlandse overheid pensioenfondsen de laatste jaren alleen heeft aangesproken op hun rendement. „Nederland loopt hierin echt achter op de rest van Europa”, aldus Van Gelder.

Maar er zijn meer redenen. Duurzaam beleggen is nog relatief nieuw en strookt niet met „het oergevoel van de vermogensbeheerder dat traditioneel beleggen meer oplevert”, in de woorden van Van Gelder. „Terwijl diverse onderzoeken, onder andere van het aan de Erasmus Universiteit verbonden European Centre for Corporate Engagement, hebben uitgewezen dat duurzaam beleggen een licht positief effect heeft ten opzichte van traditioneel investeren, doordat de belegger beter oplet en zijn doelen strenger selecteert.”

Het diepgewortelde idee van vermogensbeheerders dat er te weinig beleggingsdoelen overblijven als men 100 procent duurzaam gaat beleggen, klopt ten dele, volgens Bas Rüter, directeur Fonds Management bij Triodos Bank. „Volgens de duurzaamheidseisen van Triodos Bank valt 70 procent van alle beursfondsen in de wereld af. Maar met die resterende 30 procent behalen we op de lange termijn wel meer dan het gemiddelde rendement.” Pensioenfondsen kunnen net zo duurzaam beleggen als ze zelf willen, vindt ook Rüter. „Informatie over de mate van duurzaamheid van bedrijven is gewoon te koop. Wij kopen die in bij Dutch Sustainability Research, een databank met informatie over de 1.800 belangrijkste bedrijven ter wereld. Dus de feiten zijn er.”

Diverse pensioenfondsen kopen die informatie inderdaad in, volgens Rüter. „Alleen doen ze er nog weinig mee.” Dat ligt enerzijds aan het „diepgevoelde verantwoordelijkheidsbesef” bij pensioenfondsen dat ze een zo hoog mogelijk rendement moeten halen voor een zo laag mogelijk premie, anderzijds aan het „vooroordeel” dat striktere eisen aan de beleggingen leiden tot een lager rendement. Rüter: „Die combinatie is dodelijk.”

Er is meer druk van de overheid nodig om grote beleggers zo ver te krijgen dat ze duurzamer beleggen, vindt Van Gelder. Ook een verbod op beleggen in clustermunitie, zoals sinds enkele weken in België van kracht, zou helpen. Van Gelder: „Nederlandse pensioenfondsen beleggen in Chinese oliebedrijven die in Birma en Soedan zitten. Willen we dat? We moeten met elkaar formuleren wat nog toelaatbaar is.”