Foto van gebit laat dichtheid van bot goed zien

Röntgenfoto’s van het gebit, die de tandarts routinematig maakt, zijn vrijwel net zo bruikbaar voor het opsporen van botontkalking als speciale botdichtheidsmetingen.

Tandartsen van het Academisch Centrum voor Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) laten vandaag op het congres van de International Association for Dental Research in New Orleans zien dat 90 procent van de mensen die volgens een botdichtheidsmeting botontkalking hebben, dat ook op de röntgenfoto laten zien. Het onderzoek verschijnt op schrift in het aprilnummer van het wetenschappelijke tijdschrift Bone.

De Amsterdamse tandartsen zochten met speciaal ontwikkelde beeldverwerkende software in gewone gebitsfoto’s naar typische kenmerken van botontkalking (osteoporose), zoals een verminderde botmassa en een slechtere microscopische structuur: dunnere botspaantjes die verder uiteenliggen. Ze toetsten die aanpak bij 671 vrouwen, in leeftijd variërend van 39 tot 71 jaar, gerekruteerd in klinieken in Manchester, Athene, Leuven en Malmö in het kader van het Europese onderzoek ‘Osteodent’. Het Amsterdamse ACTA was verantwoordelijk voor de beeldverwerking.

Osteoporose komt vaker voor bij oudere vrouwen dan bij mannen, een gevolg van de snelle daling van oestrogeen in de menopauze. Het is de voornaamste oorzaak van gebroken heupen en ‘ingezakte’ wervels op oudere leeftijd.

Eerst ondergingen alle deelneemsters een botmineraaldichtheidsmeting (BMD). Daarbij bepaalt men de gemiddelde dichtheid van het bot in heup en wervelkolom met behulp van röntgenstraling. BMD is duur en wordt daarom alleen gebruikt als iemand een hoge kans loopt op osteoporose, bijvoorbeeld bij een laag lichaamsgewicht. Tegelijk met de BMD werd er een overzichtsfoto van het gebit gemaakt en twee zogenoemde intra-orale foto’s van de kiezen, net als bij de tandarts.

Het percentage vrouwen met osteoporose liep op van 7 procent bij de vrouwen van 45 tot 49 jaar tot zelfs 59 procent bij de 65-plussers.

Het grote voordeel van gebitsfoto’s is dat de tandarts ze toch al maakt om het gebit te kunnen beoordelen. De onderzoekers denken daarom dat die foto’s in combinatie met de leeftijd een waardevol alternatief vormen voor een botmineraaldichtheidsmeting. Of dat ècht zo is, zal men nog moeten testen door osteoporotische kaakfoto’s op te sporen in de tandartsarchieven en te kijken of de bezitters daarvan inderdaad botbreuken hebben opgelopen.