Ziek, verdwaald, geen zin of moe

Het afgelopen jaar werden opvallend veel concerten afgelast.

Hoe komt dat? Is het een trend? En wie draait er voor de kosten op?

Aanstaande maandag zou rapper Common optreden in Paradiso, maar zijn optreden is afgelast. En Common is de enige niet; het afgelopen jaar werden opvallend veel concerten gecancelled: zoals Gnarls Barkley (drie keer binnen een paar maanden), Corinne Bailey Rae, Shakira, Snow Patrol, Babyshambles. En dan was er nog het hiphop-aandeel met bijvoorbeeld Chamillionaire, Scarface en Jedi Mind Tricks. Soms is de oorzaak duidelijk, zoals bij de poliepen van Frans Bauer, of de keelontsteking van Shakira. Maar vaak blijft de reden schimmig.

Nu het aantal afzeggingen toeneemt, dringt de vraag zich op: hoe komt het, en wie draait er voor op?

Als Babyshambles-zanger Pete Doherty liever naar rehab gaat dan naar Nederland, voor twee concerten – zoals afgelopen half jaar twee keer gebeurde – komt de financiële tegenvaller op rekening van zijn concertpromotor, Willem Venema. Venema, vroeger van Mojo, heeft sinds een paar jaar een eigen boekingskantoor, The Alternative. Daarmee regelt hij optredens van The Fratelli’s, Tori Amos, Travis, Coldplay, en dus ook Babyshambles.

„Een artiest kan altijd zeggen dat hij ziek is, en van een dokter voor 25 dollar een doktersverklaring krijgen. Denk maar aan zo’n concert als van Shakira, wat daar allemaal bij komt kijken: de huur van de zaal, het personeel, de security, de catering. Alle kosten, die bij afzegging tóch betaald moeten worden, zijn dan voor de organisator, oftewel de ‘promotor’, mensen zoals ik. De artiest heeft alleen de strop van de misgelopen gage.”

Er valt nauwelijks te verzekeren tegen geannuleerde concerten. Venema: ,,Een groot deel van de artiesten staat op een zwarte lijst, daar is geen verzekeraar voor te vinden. Als Shakira één keer afzegt wegens keelontsteking, dan komt ze op de lijst. En al wordt er verzekerd, ik kan me niet heugen dat er ooit is uitgekeerd. Er is altijd wel een reden om niet te betalen. Als je je verzekert tegen slecht weer bijvoorbeeld, moet er iemand komen om het aantal millimeters neerslag te meten, en dan zal je altijd zien dat het net te weinig is.

„Toen Nirvana het optreden in Ahoy afzegde, in 1994, werd er niet uitgekeerd. De verzekeraar zei dat we op grond van Cobains reputatie, hadden kunnen weten dat hij onbetrouwbaar was. Toen heb ik gezegd dat we dus nooit meer hoefden te verzekeren. Probeer maar eens een artiest te vinden met een onbesproken levensstijl.”

Programmeur John van Luyn van de Melkweg heeft er vaak mee te maken. De afgelopen jaren werden er zoveel hiphopconcerten gecanceld dat hij hiphop als genre heeft overgedragen aan collega Edwin van Andel. „Ziek, verdwaald, paspoort kwijt, vliegtuig gemist, of gewoon geen reden opgeven, ik heb het allemaal meegemaakt.

Bij hiphoppers heeft het vaak te maken met een onprofessionele houding. De rapper in kwestie heeft zijn broer als manager, of zijn beste vriend, maar die werkt met allerlei tussenpersonen, op zoek naar de beste gage. Dus als ze elders meer kunnen krijgen, gaan ze daar spelen. Dan komen ze gewoon niet opdagen. In de vroege housescene zag je het ook. Er speelt een soort argwaan jegens de gevestigde orde, ze willen het zelf doen en niet met ‘echte’ managers.”

„De reden dat je als promotor veel slikt”, zegt Willem Venema, „is dat je in de toekomst toch met elkaar door moet. De artiest komt een volgende keer terug, en dan wil je weer met hem werken.”

Afzeggen is geen ‘trend’ te noemen, maar soms is het wel het gevolg van iets wat wel als trend te benoemen is: de neiging van bands om internationaal, overal tegelijk, door te breken. Dat betekent ook dat iedereen overal die ene artiest voor concerten wil laten overkomen: van Azië tot Europa en Noord- en Zuid-Amerika.

Geen wonder dat Lily Allen onlangs haar show in Tivoli afzegde wegens ‘vermoeidheid’, ze had na kriskras door Europa te hebben getoerd, ook net een uitputtende Amerikaanse reeks concerten achter de rug. Of Corinne Bailey Rae, die afgelopen oktober een concert afzegde (dat ze in februari inhaalde). Daniëlle Metselaar, van Bailey Raes platenmaatschappij EMI, zegt erover: „Op dat moment was er ook veel interesse in Corinne in Amerika. Toen besloten de mensen om haar heen dat het belangrijker was dat ze daar haar gezicht liet zien.” Of Gnarls Barkley, dat eerst in juli op North Sea Jazz zou komen, en daarna nog twee keer in Paradiso gepland stond – ze zijn nog steeds niet geweest.

John van Luyn: „Als een band zo snel populair wordt, hangt het ook af van de mensen er omheen. The Arctic Monkeys, bijvoorbeeld, stonden eerst in de bovenzaal van Paradiso, toen in de Melkweg en toen weer in Paradiso. Ze hadden makkelijk groter gekund. Maar hun manager zei: ‘Die jongens moeten het allemaal meemaken, anders denken ze nu al dat ze de Rolling Stones zijn.”