‘Ze zijn anoniem. Maar als ik ze vind, pak ik ze aan’

De onvrede binnen het politiekorps Gelderland-Midden is veroorzaakt door een kleine groep klagers. De ondernemingsraad van het korps steunde hen.

Een politiekorps dat jarenlang „gegijzeld” is door een groep van nog geen vijftien personeelsleden, hooguit 1 procent van het personeelsbestand. Zij waren, gesteund door de ondernemingsraad, verantwoordelijk voor een continue stroom van geruchten over fraude, intimidatie en machtsmisbruik, zonder daarvoor bewijsmateriaal aan te dragen. Dat was het beeld dat de Gelderse commissaris van de koningin, Clemens Cornielje (VVD), gisteren schetste bij de presentatie van zijn onderzoeksverslag Feitelijk Heden over vermeende wantoestanden bij het regiokorps Gelderland-Midden.

„Onbegrijpelijk”, zegt waarnemend korpschef Jelle Kuiper over het gijzelen. Temeer daar het onderzoek van Cornielje, verricht met het bureau Berenschot, de korpsleiding vrijspreekt. Sterker: voormalig korpschef Van Deursen, die vorig jaar opstapte, mag zich van Cornielje volledig gerehabiliteerd achten en verdient weer een prominente plek bij de politie.

Vorig jaar lagen de kaarten anders. Een in opdracht van de ‘driehoek’ (korpsbeheerder, korpschef, hoofdofficier) opgesteld rapport van een commissie onder leiding van oud-officier van justitie Tragter, schetste in september een somber beeld. Er werd gesproken over een sfeer van „wanhoop en wantrouwen” en een „theemutsencultuur” van leidinggevenden die elkaar de hand boven het hoofd houden. De oud-korpsleiders Bakker en Van Deursen werd onvoldoende ingegrepen verweten.

Uit het rapport van Cornielje valt op te maken dat de onvrede terug te leiden is tot een kleine groep, onder wie OR-leden. Zij bleven berichten over incidenten die allang waren onderzocht én weerlegd. Cornielje kwam er in een laat stadium achter dat de OR grote invloed heeft gehad op de inhoud van het rapport van Tragter. Dat bleek toen in februari een OR-rapport boven water kwam met nagenoeg dezelfde geruchten en gesprekspartners als later in het rapport-Tragter.

En dus had dit rapport door korpsbeheerder en burgemeester van Arnhem Pauline Krikke (VVD) nooit gepubliceerd mogen worden, concludeert oud-korpschef Bakker in een eigen onderzoek. Het rapport-Tragter is volgens hem te veel gebaseerd op verklaringen van de OR en het voormalig hoofd van het Bureau Interne Zaken (BIZ). De ondervraagde voorzitter en de secretaris van de OR baseerden zich op eigen onderzoek dat „tot op heden niet openbaar is”. Ook de commissie waarschuwde in een tussenrapportage dat openbaarmaking grote schade zou veroorzaken. Krikke en hoofdofficier van justitie Van der Kerk verklaarden gisteren tijdens een persconferentie dat zij de tussenrapportage „niet zagen als opmaat naar het uiteindelijke rapport”.

Had Krikke na publicatie actief de beschuldigingen moeten weerleggen? Cornielje stelt van wel. Maar Krikke liet dat na omdat, zo zei zij gisteren, het „om beelden” ging. De driehoek had als opdrachtgever „geen andere keus” dan het rapport naar buiten te brengen, omdat anders de indruk was gewekt dat er dingen in de doofpot gestopt zouden worden. Als Krikke toen wist dat de beelden van een klein groepje afkomstig waren en niet breed gedragen in het korps, had ze het „misschien anders gedaan”. Het was een onafhankelijke commissie, benadrukte hoofdofficier Van der Kerk gisteren. „Dan moet je ze ook de vrije hand geven.” Krikke liet zich er niet over uit of haar handelwijze voor haar ook consequenties moet hebben. De SP in Arnhem wil die vraag wel aan de orde stellen in de gemeenteraad.

Krikke en Kuiper zeggen de kleine groep klagers niet te kennen, omdat de commissie hun namen niet naar buiten brengt. „De kracht is hun anonimiteit. Maar als ik ze kan vinden, pak ik ze aan”, aldus Kuiper. Hij spreekt maandag met de OR. Deze heeft zich, gesteund door de bonden, altijd achter de klagers opgesteld. „Ze hebben het geluid van de ontevredenen met een superversterker de wereld in geslingerd”, zegt Kuiper. „De OR heeft hiermee de eigen geloofwaardigheid en de reputatie van het korps op het spel gezet.”

Voorzitter Van Duijn van de Nederlandse Politiebond noemt de OR „volslagen integer” en zegt dat deze ten onrechte als zondebok wordt gezien. Oud-korpschef Bakker vindt dat de OR „consequenties” moet trekken. „Ze hebben hun gram willen halen en opzettelijk de korpsleiding in diskrediet willen brengen. Er zitten mensen in die raad die ik wel eens gepasseerd heb en ook met het hoofd BIZ heb ik aanvaringen gehad.”

Over naar verwachting drie weken wordt een rapport van de Nationale Ombudsman over Gelderland-Midden gepubliceerd. De Ombudsman heeft klachten over intimidatie en discriminatie onderzocht. „Als ik de Ombudsman was, zou ik dit rapport lezen. Ik kan me niet voorstellen dat hij iets anders aantreft dan de commissies-Cornielje of -Tragter”, aldus Kuiper.