Stofzuigen en koffiezetten

Het grootste deel van de hogescholen eist van studenten dat ze stage lopen.

Het is vaak niet duidelijk wat bedrijven van een stagiair kunnen verwachten.

De nieuwe stagiaire van webbedrijf Kennisnet in Den Haag blonk vanaf dag één niet uit in werklust. Ze kletste veel en pufte en steunde bij elk klusje dat ze toegewezen kreeg. Toen haar direct leidinggevende, Tatjana Maassen, het meisje (16) na een paar weken vroeg enkele documenten uit te printen, barstte de bom. „Wie had dat moeten doen als ik er niet geweest was?” vroeg de studente. „Ik waarschijnlijk”, antwoordde Maassen. „Wat heb jij dan een kutbaan”, zei de stagiaire. „Eerst dacht ik nog dat ze haar dag niet had en heb ik het laten gaan”, zegt Maassen nu. „Maar ze hield niet op, in de weken erna bleven dat soort opmerkingen komen.”

Meer dan 80 procent van de Nederlandse bedrijven werkt met stagiairs. Dit blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van Stageplaza.nl, een bedrijf dat stagiairs en werkgevers met elkaar in contact brengt en jaarlijks 10.000 studenten bij bedrijven plaatst. Vele duizenden studenten van alle niveaus worden losgelaten op de arbeidsmarkt om ervaring op te doen en te ontdekken hoe het eraan toe gaat in ‘de echte wereld’. In een ideale situatie worden ze intensief bijgestaan door een begeleider van de school en een begeleider op de werkplek.

Maar de stagewereld is niet ideaal en de begeleiding van beide kanten wil er nog wel eens bij inschieten. Het gevolg is dat het voor werknemers op de vloer lang niet altijd duidelijk is wat ze van een stagiair mogen verwachten. En, in het geval van een slecht functionerende stagiair, hoe ze kunnen ingrijpen.

Een kwart van de stages wordt via de opleiding gevonden, de rest van de studenten moet zelf voor de stageplek zorgen. Dat kan bijvoorbeeld via Stageplaza.nl. Directeur Gijs Bodenstaff is niet onder de indruk van de begeleiding die stagiairs vanuit de scholen krijgen: „Zo’n begeleider komt hooguit één of twee keer langs. Veel stelt dat niet voor. Kopje koffie, babbeltje, dat is het.”

Omdat ook de stagebegeleiders van het bedrijf zich maar af en toe met de stagiairs bemoeien, komt de begeleiding in de praktijk voor het leeuwendeel terecht op de schouders van de werknemers. Bodenstaff: „Zij weten zich met die taak niet altijd raad.”

Wat werknemers zich moeten realiseren, is dat stagiairs mogen falen. Ze komen immers om te leren. Maar consequent te laat komen of beweren dat iemand een rotbaan heeft, zoals het meisje bij Kennisnet deed, zijn fouten waarop een stagiair onmiddellijk moet worden aangesproken, vindt Bodenstaff. Dat is in principe de taak van de begeleider op de werkplek. Maar als die geen tijd heeft, kunnen andere werknemers dat ook doen.

Bij Hogeschool InHolland, een van de hofleveranciers van stagiairs aan het Nederlandse bedrijfsleven, zijn ze het met dat laatste eens. Jony de Gruijter is studie- en loopbaanbegeleider van de studies Management, Economie en Recht en begeleidt veel studenten tijdens hun stage.

„Stagiairs hebben misschien niet dezelfde verantwoordelijkheden als een normale werknemer, maar ze moeten wel als een volwaardig teamlid worden behandeld.” Bedrijven moeten geen stagiairs in dienst nemen om de rotklusjes op te knappen, vindt De Gruijter, want dan gaat het onvermijdelijk mis. „Ik ken voorbeelden van hbo-studenten die tijdens hun stage voor iedereen koffie moesten zetten en stofzuigen. Dan neem je iemand niet serieus.”

Wat de medewerkers in een bedrijf die met een niet functionerende stagiair opgescheept zitten in ieder geval niet moeten doen, is de stage uitzitten en de student aan zijn lot overlaten. Daar is niemand bij gebaat. „Als je een stagiair laat zwemmen, heeft die niets aan zijn stage. Net zo min als het bedrijf. Praat met de stagiair, investeer in hem en schakel de stagebegeleider van de school in als het fout blijft gaan”, zegt De Gruijter van InHolland.

Bodenstaff hamert op het feit dat bedrijven een stageboek moeten maken waarin precies wordt vastgelegd wat er van een stagiair verwacht wordt. „En als stagiairs zich daar niet aan houden, moet je snel een functioneringsgesprek aangaan. Vertel ze waar het op staat en geef ze niet de indruk dat hun gedrag getolereerd wordt omdat ze nog stage lopen.”

InHolland bracht vorig jaar het boekje Bij-de-Hand uit: een door studenten geschreven handleiding omgaan met stagiairs. Hierin staat bijvoorbeeld hoe werknemers het beste feedback kunnen geven aan iemand die stage loopt bij een bedrijf.

Volgens de handleiding moet de begeleider ‘waarneembaar gedrag benoemen, vertellen wat voor een indruk dat maakt en op basis daarvan een tip geven.’

In de praktijk zal dat niet altijd zo makkelijk toepasbaar zijn, zoals bij de brutale stagiair bij Kennisnet. Tatjana Maassen: „Uiteindelijk heb ik haar apart genomen en meegedeeld dat het zo niet langer ging. Toen ging het wel iets beter, maar echt overtuigend werd het nooit. Aan het eind van de stage heb ik haar een 5,5 gegeven.”

Op www.stagehulp.nl vinden werkgevers en stagiairs elkaar. Op deze site staan ook tips om een stage succesvol te laten verlopen.