Raketoverleg gevraagd

In Duitsland loopt de temperatuur over het rakettenvraagstuk op, het Amerikaanse plan om op bases in Europa een schild tegen vijandelijke raketten te plaatsen. Diverse Europese landen zijn al akkoord gegaan met de plaatsing ervan op hun grondgebied. Duitsland, grootmacht in het hart van Europa, maakt zich in toenemende mate zorgen. Het onderwerp is een splijtzwam in de grote coalitie van bondskanselier Merkel. De linkervleugel in haar regering, de sociaal-democratische SPD, ageert fel tegen het Amerikaanse antiraketsysteem. Merkel en de christen-democratische CDU roepen op tot matiging en pleiten voor oplossingen in Europees en NAVO-verband.

De plannen van Washington zijn weliswaar nog geen feit, maar politiek zijn ze al een eigen leven gaan leiden. De Russische president Poetin zette onlangs de zaak op scherp met de polemische stelling dat het Amerikaanse raketschild het militaire evenwicht in Europa met de Russen verstoort. Het raketschild moet Amerika beschermen tegen (nucleaire) raketten die mogelijk vanuit het Midden-Oosten – lees: Iran – worden afgevuurd.

Wat tot nu toe opvalt is de stilte erover in gremia die er bij uitstek over zouden kunnen oordelen: de NAVO en de Europese Unie. Washington voert dan wel bilaterale gesprekken over het schild met Europese landen, maar dat hoeft de NAVO en de Unie niet van overleg en coördinatie te weerhouden. Het raketschild is een strategisch wapensysteem. De NAVO is een militair samenwerkingsverband van Noord-Amerikaanse en Europese staten – dus als íéts zich leent voor een stevig gesprek tussen de partners van de alliantie, dan is het wel het schild. En hoewel de Europese Unie militair niets heeft in te brengen, zal ook Brussel zich moeten roeren. Al was het maar door bemoeienis van haar Hoge Vertegenwoordiger van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid, Javier Solana. Hij is in naam verantwoordelijk voor militaire en veiligheidskwesties op het grondgebied van de EU.

Zowel NAVO-topman Jaap de Hoop Scheffer als de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft aangegeven dat het gedoe over het raketschild in NAVO-verband geregeld moet worden. Dat zou een juiste aanpak zijn, die tevens de kans biedt om in de NAVO-Rusland Raad – overlegorgaan binnen de alliantie – op een fatsoenlijke manier het debat met Moskou aan te gaan. Dat is vruchtbaarder dan de polemiek die nu wordt gevoerd en die herinnert aan de Koude Oorlog.

Het Amerikaanse raketschild is omstreden. Zowel in de VS als in Europa. Diverse landen worden indringend geconfronteerd met de politieke of militaire gevolgen ervan, of ze nu willen of niet. Ook Nederland, dat enkele maanden geleden in de buurt van Hawaii het fregat HM Tromp inzette om mee te doen met een test van het raketschild. Te vrezen valt dat wegens verdeeldheid over het antiraketsysteem breed overleg uit de weg wordt gegaan. Wantrouwen en oude ressentimenten tussen de VS en Europa liggen op de loer. Laat het zover niet komen. De wond door ‘Irak’ is nog te vers.