Zwijgzame Van ’t Hof beheerst spel

Theater: Vallende ster, naar J. Bernlef, door het Onafhankelijk Toneel. Regie: Mirjam Koen. Bewerking en vormgeving: Gerrit Timmers. Gezien: 17/3 O.T. Theater, Rotterdam. Daar t/m 22/4. Info: 010-4769029 en www.ot-rotterdam.nl.

De man trekt een touw achter zich aan dat langzaam de hoek om gaat. Verbaasd kijkt hij het achterna. Het touw speelt in de voorstelling Vallende ster een belangrijke rol. Het vormde de verbinding tussen hoofdpersoon Wim Witteman met zijn broertje Peter. Als de kleine Wim met hem naar buiten ging was Peter om veiligheidsredenen aan het touw vastgeknoopt. Petertje was een autist.

Wim Witteman ligt in het ziekenhuis wanneer hij zich die ervaringen uit zijn kinderjaren herinnert. Het Onafhankelijk Toneel (O.T.) bewerkte J. Bernlefs novelle, eveneens getiteld Vallende ster, tot een solo die toch geen solo is. De tegenspelers van acteur René van ’t Hof zijn vooral de dingen. Klokken rollen het toneel op en af, stoelen lopen op eigen benen en touwen komen uit de muur.

Witteman ziet de dingen door de ogen van zijn broertje. Onbegrijpelijk en eigenmachtig zijn die dingen. Ze verbeelden de leefwereld van een autist, maar ze hebben nóg een functie, een artistieke. Van ’t Hof speelt ermee als een clown – de begenadigde mimespeler valt samen met zijn personage, dat eens deel uitmaakte van een komisch duo. Wim Witteman was een variété-artiest met consequent zwijgzame nummers.

Van ’t Hof, bekend van Theatergroep Carver, beheerst de kunst van het stomme spel als geen ander. Zoals een onbeholpen baby de dingen probeert te pakken, zo probeert ook de clown Van ’t Hof greep op zijn omgeving te krijgen.

O.T.-leider Gerrit Timmers gaf Vallende ster vorm, met licht dat plagerig zwenkt, met humor en tragiek. Regisseur Mirjam Koen voegde er een helderheid aan toe die Wittemans verwarde gedachten allengs begrijpelijk maakt.

Het geheimzinnige komen en gaan van de dingen lijkt op de absurde wereld van Samuel Beckett. Koen en Timmers combineerden Becketts intrigerende beeldentaal met Bernlefs ontroerende taal in woorden. Het resultaat is prachtig.