Herken jij je ook niet?

Rob Wijnberg (24) schreef donderdag in nrc.next dat jongeren apathisch zijn – zo kijken we geen journaal.

Alsof dat wat zegt. We zitten wel de hele tijd nu.nl te F5-en.

Jij bent stoned als een garnaal, je leest de hele dag Harry Potter en je hebt „geen greintje” idealisme. Dat beeld van jou en mij werd afgelopen donderdag geschetst in het omslagverhaal van nrc.next, over het boek Boeiuh van redacteur Rob Wijnberg. Hij zegt dat wij (15-30 jaar) apathisch zijn geworden.

Herken jij je ook niet? Dat komt doordat de heer Wijnberg (1982) vroeg oud is geworden. Hij zou vaker naar buiten moeten. Wijnberg klaagt over de jeugd alsof hij Cato de Oudere (234-149 v.Chr) is. De cijfers zijn ondubbelzinnig, schrijft hij. „3,6 procent van mijn generatiegenoten kijkt naar het Journaal, 1 procent is lid van een politieke partij, 41 procent gebruikt cannabis.”

Die cijfers kloppen vast. Maar ze zeggen alles over het journaal en de politiek, niets over ons idealisme. Wijnberg meet met fossiele maten. Het journaal, de partij, de krant – het zijn instellingen uit vroeger tijden.

Neem mijn broertje (1982). Nergens lid. Wel heeft hij misschien een keer geblowd. Volgens Wijnberg is hij „apathisch en hedonistisch”. Maar mijn broertje organiseerde deze zomer met vrienden een liftwedstrijd voor Darfur. Website, mailacties, bakken met sponsorgeld binnengehaald. Gaf zijn vakantie er voor op. Hij is erg politiek betrokken.

Uitzondering? Neuh. Luister naar de zwaar politieke teksten van de onder scholieren extreem populaire, jonge Marokkaanse rapper Appa. Ga naar een schoolplein in Rotterdam, laat de naam Geert Wilders vallen. Niemand zal ‘boeiuh!’ zeggen (en niet alleen omdat dat woord al jaren uit is). Politieke partijen zijn niet de plekken waar jongeren nu hun betrokkenheid tonen.

Als een docent maatschappijleer die naar zijn pensioen verlangt, constateert Wijnberg dat we niet meer naar het journaal kijken. Het journaal! Ik zou me ernstig zorgen maken als we er wel massaal naar keken. ‘Toe, moeders, laten wij de beeldbuis aan schakelen, reeds verschijnt daar Gerard Arninkhof’.

Jongeren volgen het nieuws perfect. Constateerde ik zelf toen ik een jaar voor de klas stond. Maar godzijdank kijken ze niet meer naar de trage diashow die journaal heet. Wel zitten ze de hele dag nu.nl te F5-en. Als Arninkhof om acht uur verschijnt, weten ze allang wat hij gaat zeggen.

Dan dat blowen. Draai de cijfers eens om: bijna tweederde blowt nooit. We zijn cleaner dan onze ouders.

Als de verontruste burgermeester van Urk constateert Wijnberg vervolgens dat de oordopjes van de iPod ‘de drukke wereld’ buiten houden. Dat gezeur over iPods! Een kwart eeuw geleden was er de walkman; tien jaar later kwam de discman. En nu – een hele schok – de iPod. Maar er is niets veranderd: we houden nog steeds van muziek. Met zwarte of witte snoertjes. „Ondertussen is uitgaan vervangen door loungen”, noteert Wijnberg. Ik zou zeggen: ga dit weekend naar een disco in Hardenberg of Rotterdam. Tel de zitzakken.

Na wat oubollig dedain over de commerciëlen komt de klapper. Wij – blowende, onverschillige jongeren – lezen op een of andere manier wel massaal Harry Potter en Lord of the Rings. Een teken dat we niet meer in politiek zijn geïnteresseerd, analyseert Wijnberg. Want dat zijn nou typisch boeken die „een alternatieve werkelijkheid bieden, ver weg van de ellende om ons heen”. Nou breekt mijn klomp. Ik vergeet even dat Lord of the Rings in de jaren zestig ook een bestseller was (inderdaad, de geëngageerde jaren). Maar een ‘alternatieve werkelijkheid’ bieden? Daar is een roman toch voor? Of ben ik nu gek?

Wijnberg meet met oude maten. Nog maar nul komma drie procent van de jongeren rookt pijp. Wijnberg: ‘Roken is uit onder jongeren. De cijfers zijn ondubbelzinnig’.

Arjen van Veelen (1980) is classicus en redacteur bij Leids universiteitsblad Mare.