De wasmachine is de motor van emancipatie

Elektrische apparaten hebben het huishoudelijk werk veel lichter gemaakt. Vanaf 1920 deden ze een voor een hun intrede: de stofzuiger, het strijkijzer, het kookstel en de koelkast. Na 1980 werden ook wasdroger, afwasmachine en magnetron gemeengoed. Pas toen na de oorlog riolering, elektriciteit en waterleiding geleidelijk in alle gemeenten ingevoerd werden, kon een huishoudelijke apparaat als de wasmachine ons land veroveren. In 1955 had 50 procent van de huishoudens er een, rond 1970 zo’n 80 procent (zie onderstaande grafiek).

Beperkte keuze

In de jaren vijftig zetten ‘moeders’ elke dag aardappels, groenten en een stukje vlees op tafel. Onze keuze is inmiddels enorm uitgedijd. We eten veel gevarieerder. Koken kostte ook nog eens veel meer tijd: niet alleen moesten veel aardappels worden geschild, ook het schoonmaken en snijden van groente kostte tijd en het inmaken ervan voor de winter – veel mensen aten namelijk uit eigen tuin en hadden nog geen vriezer.

Wassen toen

Begin jaren vijftig wasten de meeste Nederlanders hun textiel nog met de hand. Maandag wasdag, was het credo. Zondagavond werd het wasgoed vaak al in de week gezet in een teil met sodawater. Men waste met twee zinken teilen. Eerst ging de geweekte was in een teil met heet water, dat met pannen of ketels werd aangesleept. Door met een borstel over een wasbord met ribbels te schrobben werden de vuile plekken aangepakt. Daarna werd het zeepsop er in de andere teil uitgespoeld. Tussen de twee teilen stond de wringer. Door te draaien aan een hengsel perste je de kleren tussen twee rubberen rollen. Vervolgens hing men de was te drogen. Aan eindeloos lange waslijnen wapperden de lakens langs onze dijken. Dat bestendigde het imago van Hollanders als een proper volk. Al met al een enorm tijdrovende klus. Geen wonder dat men zelden schone kleren aan deed.

Wassen in de toekomst

De wasmachine van de toekomst gebruikt noch water noch wasmiddel, maar ionen en perslucht om de vuile was van vlekken te ontdoen. Door zijn fraaie design en omdat er geen water meer nodig is, kan je hem overal in huis neerzetten. Deze sprekende machine adviseert welk programma je kunt gebruiken en is aan te sturen via pc en mobiele telefoon.

Techniek en emancipatie

Vrouwen hadden lange tijd een zware dagtaak aan het huishouden. Gezinnen telden ook vaak veel kinderen. Met de opgang van de keukenapparatuur in de jaren vijftig en de pil in de jaren zestig, werden vrouwen veel minder in beslag genomen door hun gezin en konden ze zich gaan inzetten voor hun eigen emancipatie en carrière. Technische en wetenschappelijke ontwikkelingen gingen vooraf aan deze grote maatschappelijke vooruitgang.