Bonus apotheker ruim drie ton

Al jaren probeert de overheid apothekers te bewegen hun kortingen aan burgers door te berekenen. Apothekers krijgen nog steeds gemiddeld ruim drie ton aan inkoopvoordelen.

Nederlanders betalen jaarlijks enkele tientjes meer aan zorgpremie dan nodig. Dat komt doordat apothekers het merendeel van de kortingen die zij ontvangen van farmaceutische bedrijven en groothandels, niet doorberekenen aan de klant. Een apotheker haalt jaarlijks gemiddeld 313.000 euro aan kortingen en bonussen binnen. Dat blijkt uit gisteren gepubliceerde onderzoek over 2004 van de Nederlandse Zorgautoriteit, de toezichthouder in de zorg. Er zijn nog geen cijfers beschikbaar van 2005 en 2006.

Al jaren probeert de overheid de extraatjes van apothekers door te spelen aan premiebetalers. Zorgverzekeraars zeggen: als er één sector is waar ondoelmatig wordt omgegaan met premiegeld, is het deze.

Vijf jaar geleden zei toenmalig minister De Geus van Volksgezondheid dat de overheid, premiebetalers, maar ook apothekers zelf er baat bij zouden hebben, als zij genoegen zouden nemen met minder. Hij zei dat zij zich dan zouden kunnen ontdoen van hun imago van „zakkenvullers”.

De in totaal 2.208 apotheekhouders (waarvan een kleine 500 apotheekhoudende huisartsen) ontvingen in 2004 582 miljoen euro aan inkoopvoordeel. De kortingen en bonussen ontvangen zij boven op een vergoeding per recept die hen circa een ton aan norminkomen verschaft. Een doorsnee apotheker ontvangt elk jaar dus ongeveer drie ton aan kortingen plus een ton aan norminkomen, in totaal vier ton. „Er gaat echt ontzettend veel geld naar apothekers”, zegt Martin Bontje, directeur van Zorgverzekeraars Nederland.

Léon Tinke, nuanceert dit namens apothekersorganisatie KNMP. Hij zegt dat apothekers de bonussen nodig hebben om hun praktijkkosten te dekken. „Zónder zouden zij zeker verlies lijden.” De vergoeding die zij krijgen per recept (6,10 euro) zou ontoereikend zijn om uit de hoge kosten te komen. De zorgautoriteit bevestigt nu dat hun praktijkkostenvergoeding inderdaad aan de lage kant is. Die zou met 1,50 euro verhoogd moeten worden tot 7,60 euro, voor 140 miljoen recepten, om dekkend te zijn. De apothekers zeggen ook dat ze al een zeker deel van de kortingen doorberekenen aan de klant: 6,82 procent om precies te zijn. Ook dat klopt, blijkt nu. Omgerekend is dat gemiddeld een dikke 90.000 euro per apotheker.

„Maar hoe je het ook wendt of keert, wat de apothekers aan kortingen krijgen, is nog steeds vele malen hoger dan wat ze aan kostenvergoeding tekortkomen”, laat de zorgautoriteit weten.

Het fenomeen van kortingen en bonussen doemde in 1991 op. Toen stond staatssecretaris Hans Simons van Volksgezondheid toe dat apothekers inkoopkortingen in de eigen portemonnee stopten. Tot die tijd waren apothekers voor hun inkomen geheel aangewezen op de vergoeding per verwerkt recept, de zogeheten receptregelvergoeding (die een norminkomen oplevert). Die receptvergoeding werd te duur, meende Simons, en daarom moesten apothekers maar bij de fabrikanten afdingen op de prijs van medicijnen. Vanaf dat moment werd het voor fabrikanten interessant om de prijs van hun geneesmiddelen te verhogen.

Het probleem van de bonussen speelt ook in andere landen. Maar Nederland is een van de weinige landen waar patiënten niet hoeven bij te betalen voor geneesmiddelen. Er is dus geen druk van de klant om de prijs laag te houden. In 1998 is er wel een wettelijke maatregel getroffen (de clawback) waarmee de overheid een deel (6,82 procent) van de apothekerskortingen af kan romen.

Dat ging minister De Geus in 2002 niet ver genoeg. Apothekers zouden nog veel meer moeten inleveren, vond hij. Maar de apothekers vochten zijn plan voor de rechter aan en wonnen. Uiteindelijk wist het ministerie van VWS in 2004 een convenant te sluiten met apothekers, geneesmiddelenproducenten en verzekeraars, dat leidde tot een prijsverlaging van medicijnen.

Het convenant heeft in drie jaar tijd een besparing opgeleverd van ruim twee miljard euro, een bedrag dat in 2007 – het jaar dat de afspraken aflopen – naar verwachting oploopt tot drie miljard. Nu de afloop van het convenant in zicht is, gaat de overheid zich buigen over een nieuw vergoedingensysteem dat in 2008 moet ingaan. Uiteindelijk zal de politiek beslissen of de kortingen verder afgeroomd moeten worden.

De apothekers zeggen dat bezuinigingen ten koste zullen gaan van de goede apothekerszorg. „De zorg zal verschralen. Dat kan nog wel eens meer kosten dan je bespaart op kortingen”, aldus Tinke namens de apothekers.