2x verdienen aan hetzelfde geneesmiddel

Al jaren wil de overheid dat apothekers hun bonussen inleveren.

Dan zou iedereen minstens 50 euro minder aan premie hoeven te betalen per jaar.

Nederlanders betalen gemiddeld ruim vijftig euro per jaar te veel aan premie voor hun zorgverzekering. Dat komt door de apothekers. Die krijgen namelijk flinke kortingen op de medicijnen die ze bij farmaceutische bedrijven en groothandels inkopen.

En wanneer apothekers die medicijnen aan hun patiënten afleveren, declareren ze het volledige bedrag bij de zorgverzekeraar. De korting steken ze in hun eigen zak.

Een gemiddelde apotheker haalde in 2004 zo 313.000 euro aan inkoopvoordeel binnen, bleek gisteren uit onderzoek van de Nederlandse Zorgautoriteit, die toezicht houdt op de gezondheidszorg.

Al jaren probeert de overheid daar wat aan te doen. Als er één sector is waar ondoelmatig wordt omgegaan met premiegeld, zeggen zorgverzekeraars, is het deze. In Nederland gaat jaarlijks 4 miljard euro om in de handel in medicijnen. Volgens verzekeraars zijn de inkoopvoordelen van apothekers sinds 2004 alleen maar toegenomen.

In totaal declareren apothekers jaarlijks bijna 600 miljoen euro te veel bij verzekeraars, blijkt uit het rapport. De kortingen en bonussen ontvangen ze bovenop de vergoedingen per recept, die hun circa een ton aan inkomen opleveren.

Samengevat: een doorsnee apotheker ontvangt elk jaar circa drie ton aan kortingen, plus een ton aan receptvergoedingen – vier ton in totaal. Slechts een deel daarvan, gemiddeld 90.000 euro, berekent de apotheker wél door: dat heeft (toenmalig) minister De Geus van Volksgezondheid in 2004 met de apothekers afgesproken.

Léon Tinke, namens de apothekersorganisatie KNMP, nuanceert dit. Hij zegt dat apothekers de kortingen nodig hebben om hun praktijkkosten te kunnen dekken. „Zónder zouden zij zeker verlies lijden”, zegt hij.

De zorgautoriteit geeft hem daarin gelijk: de receptvergoedingen voor apothekers zijn aan de lage kant. Maar de woordvoerder van de toezichthouder zegt ook dat apothekers hoe dan ook veel meer aan kortingen krijgen dan ze aan receptenvergoedingen te kort komen.

In 1991 ontstond de discussie over de kortingen van apothekers. Toen stond staatssecretaris Hans Simons van Volksgezondheid toe dat apothekers die kortingen in hun eigen zak stopten. Tot die tijd waren apothekers voor hun inkomen geheel aangewezen op de vergoedingen per verwerkt recept.

Maar, meende Simons, die receptvergoedingen kostten de overheid te veel geld. Daarom, vond hij, moesten apothekers maar zelf bij de fabrikanten en groothandels gaan afdingen op de prijs van geneesmiddelen. Martin Bontje, directeur van brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland: „Toen was het hek van de dam.”

Niet dat apothekers in andere landen geen korting krijgen op geneesmiddelen. Maar Nederland is een van de weinige landen waar patiënten niet hoeven bij te betalen voor geneesmiddelen. Daarom maken Nederlandse patiënten zich niet zo druk over de geneesmiddelenprijs.

In 1998 werd een wettelijke maatregel getroffen (de clawback) waarmee de overheid een deel van de kortingen van apothekers af kan romen. De overheid kort apothekers volgens die regeling nu met bijna 7 procent.

Dat ging minister De Geus in 2002 niet ver genoeg. Apothekers zouden veel meer moeten inleveren, vond hij. Maar de apothekers vochten zijn plan voor de rechter aan – en wonnen.

Uiteindelijk heeft het ministerie van Volksgezondheid in 2004 een convenant afgesloten met apothekers, geneesmiddelenproducenten en verzekeraars. Doel daarvan is om apothekers lagere prijzen te laten doorberekenen aan patiënten en verzekeraars. Het convenant heeft in drie jaar tijd een besparing opgeleverd van ruim 2 miljard euro, een bedrag dat in 2007 - het jaar dat de afspraken aflopen - naar verwachting zal oplopen tot 3 miljard. Zonder convenant hadden apothekers dat geld zelf gehouden en hadden huishoudens nu jaarlijks ongeveer 140 euro meer premie moeten betalen, aldus de zorgautoriteit. In 2008 moet er een nieuw vergoedingensysteem komen.

Namens de apothekers zegt Tinke dat het beeld dat doorgaans van het inkomen van apothekers wordt geschetst veel te rooskleurig is. „Zo warmpjes zitten zij er niet bij.” Bezuinigen zullen volgens Tinke ten koste gaan van de goede apothekerszorg in Nederland.

Tinke: „De voorzieningen om de hoek verdwijnen. De zorg zal verschralen. Veiligheidschecks vallen weg. Dat kan nog wel eens meer kosten dan je bespaart op kortingen.” Hij vindt dat we onze zegeningen moeten tellen. Tinke: „Nederland heeft samen met Denemarken in Europa de laagste geneesmiddelenkosten. Je kan ook heel veel kapot maken.”