O.T. verstaat kunst van het stomme spel

Vallende ster, door het Onafhankelijk Toneel. Regie: Mirjam Koen. Bewerking en vormgeving: Gerrit Timmers. In het O.T. Theater, Rotterdam t/m 22/4. Info: www.ot-rotterdam.nl. *****

De man trekt een touw achter zich aan dat langzaam de hoek om gaat. Verbaasd kijkt hij het achterna. Het touw speelt in de voorstelling Vallende ster een belangrijke rol. Het verbond hoofdpersoon Wim Witteman met zijn autistische broertje.

Het Onafhankelijk Toneel (O.T.) bewerkte J. Bernlefs novelle tot een solo die toch geen solo is. Tegenspelers van acteur René van ’t Hof zijn vooral de dingen. Klokken rollen het toneel op en af, kasten draaien een slag in de rondte, stoelen lopen op eigen benen en touwen, heel veel touwen, komen uit de muur.

In zijn laatste levensdagen ziet Witteman de dingen door de ogen van zijn jong overleden broer. Onbegrijpelijk en eigenmachtig zijn die dingen, beangstigend en tegelijk fascinerend. Ze verbeelden de wereld van een autist maar ze hebben nóg een functie, een artistieke. Van ’t Hof speelt als een clown met de dingen. De begenadigde mimespeler valt samen met zijn personage: Wim Witteman was ooit een variété-artiest met consequent zwijgzame nummers.

Van ’t Hof, bekend van Theatergroep Carver, beheerst de kunst van het stomme spel als geen ander. Alles is nieuw en elke beweging kost moeite - daarop berust zijn komiek.

Waarbij hij en de man die hij uitbeeldt nog een andere tegenspeler hebben. Het is de video. O.T.-leider Gerrit Timmers speelt de mensen uit Wittemans leven live, op die video, en dat doet hij goed. Gerrit Timmers gaf Vallende ster ook vorm. Met licht dat plagerig zwenkt. Met een doeltreffende symboliek, met humor en tragiek. Regisseuse Mirjam Koen voegde er een helderheid aan toe die de verwarde gedachten van de protagonist allengs begrijpelijk maakt.

Koen en Timmers combineren Bernlefs associatieve woordenstroom met de absurdistische beeldentaal van toneelvernieuwer Samuel Beckett, die er ook in Wittemans leven toe deed. Het resultaat van die mix is prachtig.